GMINA PRZEMYŚL, WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE, POWIAT PRZEMYSKI, KOD TERYTORIALNY wg GUS: 1813082. Oficjalna strona internetowa Gminy Przemyśl. ⓒ Urząd Gminy Przemyśl

PLAN ROZWOJU LOKALNEGO GMINY PRZEMYŚL

SKOK NA KONIEC STRONY

SKOK DO STRONY GŁÓWNEJ

Telefon do sekretariatu: 16 6704800 w.20, 16 6704790, 16 6704791, faks: 16 6705277.

WPROWADZENIE

I. OBSZAR I CZAS REALIZACJI PLANU ROZWOJU

II. CHARAKTERYSTYKA GMINY PRZEMYŚL

II.1 Położenie. Uwarunkowania geograficzne

II.2 Gmina w strukturze funkcjonalnej województwa

II.3 Środowisko przyrodnicze

II.3.1 Uwarunkowania środowiska przyrodniczego

II.3.2 System ochrony środowiska przyrodniczego

II.3.3 Stan zagrożenia środowiska. Monitoring

III. SYTUACJA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA NA TERENIE GMINY

III.1 Sfera społeczna

III.1.1. Potencjał demograficzny gminy

III.1.2. Warunki socjalno – bytowe

III.1.3. Dziedzictwo kulturowe

III.2 Sfera gospodarcza

III.2.1. Rynek pracy. Podmioty gospodarcze

III.2.2. Rolnictwo

III.3 Lokalna infrastruktura techniczna

III.3.1 System komunikacyjny

III.3.2 Gospodarka wodno – ściekowa

III.3.3 Energetyka i gazownictwo

III.3.4 Telekomunikacja

IV. ZADANIA POLEGAJĄCE NA POPRAWIE SYTUACJI NA TERENIE GMINY

IV.1 Działania przewidziane do realizacji w gminie

IV.2 Zidentyfikowane obszary programowe

IV.3 Lista zadań do realizacji w gminie

V. POWIĄZANIE PLANOWANYCH PROJEKTÓW Z DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI OBECNIE NA TERENIE GMINY

VI. OCZEKIWANE WSKAŹNIKI OSIĄGNIĘĆ PLANU ROZWOJU LOKALNEGO

VII. PLAN FINANSOWO - INWESTYCYJNY GMINY NA LATA 2004 – 2006

VII.1 Struktura budżetów gminy za lata ubiegłe (2002-2004)

VII.2 Harmonogram wydatków majątkowych gminy na lata 2004 – 2006

VIII. SYSTEM WDRAŻANIA I MONITOROWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO NA OBSZARZE GMINY

WPROWADZENIE.

POCZĄTEK STRONY

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl jest kompleksowym dokumentem określającym społeczno – gospodarczy program operacyjny Gminy na lata 2004 – 2006 oraz wskazującym najpilniejsze zadania na następny okres programowania w Unii Europejskiej, to jest lata 2007 – 2013. Zawarty w Planie Rozwoju Lokalnego zestaw działań ma na celu zrównoważony, perspektywiczny rozwój całej Gminy i poprawę warunków bytowych jej mieszkańców.

Plan Rozwoju Lokalnego winien umożliwić bieżące zarządzanie rozwojem Gminy oraz zapewnić efektywne wykorzystanie środków na strategiczne działania samorządu. Wskazuje on kierunki zaangażowania środków funduszy strukturalnych i środków własnych Gminy, a także określa szacunkowe efekty planowanych działań i ich wpływ na przebieg procesów rozwojowych.

Posiadanie przez gminę niniejszego dokumentu jest obligatoryjne w przypadku ubiegania się o unijne środki pomocowe na realizację projektów ujętych w Priorytecie III – Rozwój lokalny (Działania 3.1 i 3.2 ) Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Dofinansowanie będą mogły otrzymać tylko te projekty i zadania, które zostały zapisane w tym dokumencie.

Kierunki rozwoju Gminy w kontekście absorpcji środków Unii Europejskiej określone zostały w oparciu o przedstawioną w Planie Rozwoju Lokalnego aktualną sytuację społeczno – gospodarczą na terenie Gminy oraz zgłoszone przez jej mieszkańców i przedstawicieli środowisk najpilniejsze potrzeby, przy równoczesnym uwzględnieniu realnych możliwości finansowania zadań.

Istotną częścią niniejszego dokumentu jest wieloletni plan inwestycyjny na lata 2004 – 2006 oraz 2007 – 2013. Szczegółowy podział na źródła finansowania poszczególnych zadań dotyczy tylko pierwszego okresu planowania, a udział procentowy poszczególnych źródeł ma charakter szacunkowy.

Przyjęte w Planie założenia rozwoju Gminy Przemyśl poddane zostały konsultacji z udziałem przedstawicieli lokalnej społeczności, co umożliwiło pełniejszą identyfikację problemów oraz odniesienie się do proponowanych zadań.

Podstawę opracowania Planu Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl stanowiły: „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Przemyśl”, budżet Gminy, dane statystyczne Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 oraz Powszechnego Spisu Rolnego 2002, a także wytyczne dotyczące zasad korzystania z funduszy strukturalnych UE.

Opracowany Plan Rozwoju Lokalnego uwzględnia założenia następujących dokumentów programowych:

  • Narodowego Planu Rozwoju (NPR) – określającego strategię społeczno – gospodarczą Polski w pierwszych latach członkostwa w Unii Europejskiej,

  • Podstaw Wsparcia Wspólnoty (PWW) – dokumentu przyjętego przez Komisję Europejską w uzgodnieniu z Rządem polskim, zawierającego strategię i priorytety działań wdrażanych przez poszczególne programy operacyjne,

  • Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) – programu rozwijającego cele NPR, określającego priorytety, kierunki i wysokość środków przeznaczonych na realizację polityki regionalnej państwa,

  • Uzupełnienia ZPORR – dokumentu wdrażającego strategię i priorytety programu, zawierającego informacje na temat działań realizowanych w ramach tego programu,

  • Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 – 2006 (SPO RZL) – programu wspierającego budowę otwartego, opartego na wiedzy, społeczeństwa poprzez zapewnienie warunków do rozwoju zasobów ludzkich w drodze kształcenia, szkolenia i pracy.

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl ma charakter otwarty. Taka formuła dokumentu umożliwia wprowadzenie do niego korekt wynikających z ewentualnych zmian w procesach społeczno – gospodarczych oraz zmian hierarchii priorytetów przyjętych przez władze samorządowe Gminy.

I. OBSZAR I CZAS REALIZACJI PLANU ROZWOJU.

POCZĄTEK STRONY

Obszarem realizacji niniejszego planu jest obszar administracyjny Gminy Przemyśl, obejmujący następujące miejscowości:

  • w obszarze północno – zachodnim Gminy:

- Ostrów

- Kuńkowce

- Łętownia

- Wapowce

- Bełwin

- Ujkowice

  • w obszarze południowo – wschodnim Gminy:

- Krówniki

- Łuczyce

- Rożubowice

- Stanisławczyk

- Malhowice

- Hermanowie

- Nehrybka

- Pikulice

- Grochowce

- Witoszyńce

 

Czas realizacji zadań ujętych w Planie Rozwoju Lokalnego rozłożony jest na dwa okresy programowania. Pierwszy okres to lata 2004 – 2006, w którym ujęte zostały wszystkie najpilniejsze zadania przyjęte w budżecie Gminy na 2004 oraz planowane do kontynuacji lub rozpoczęcia do roku 2006. Drugi okres natomiast dotyczy lat 2007 – 2013 i ta część Planu zawiera najpilniejsze, z punktu widzenia władz samorządowych Gminy, zadania inwestycyjne i remontowe, które powinny być realizowane w tym okresie oraz kontynuowane w latach następnych.

II. CHARAKTERYSTYKA GMINY PRZEMYŚL.

POCZĄTEK STRONY

II. 1. Położenie. Uwarunkowania geograficzne.

 

Gmina Przemyśl, podmiejska dla miasta Przemyśla, leży we wschodniej części województwa podkarpackiego na pograniczu Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Przemyskiego. Gmina nie stanowi jednego zwartego terenu, lecz dzieli się na dwa wyodrębnione terytorialnie obszary o zróżnicowanej budowie morfologicznej i odmiennych walorach naturalnego środowiska przyrodniczego. Łącznikiem obu obszarów jest miasto Przemyśl, gdzie znajduje się siedziba Urzędu Gminy.

Obszar północno – zachodni położony po zachodniej stronie miasta stanowi fragment Pogórza Przemyskiego. Charakteryzuje się on dużym zalesieniem i wysokimi walorami krajobrazowymi. Południową granicę tego obszaru stanowi rzeka San, dla której tereny tej części Gminy są zlewnią.

W obszarze południowo – wschodnim gminy, położonym po południowej i południowo – wschodniej stronie miasta, Pogórze Przemyskie przechodzi w płaskie na ogół tereny o niewielkim zalesieniu występującym tylko w zachodniej części tego obszaru w granicach Pogórza Przemyskiego. Obszar ten stanowi zlewnię rzeki Wiar, będącej dopływem Sanu. Większe potoki w gminie to: Łętowianka – dopływ Sanu oraz Jawor i Potok Malinowski – dopływy Wiaru.

Obszar gminy należy do tzw. podkarpackiej dzielnicy klimatycznej, charakteryzującej się korzystnymi warunkami klimatycznymi dla produkcji rolnej. Okres wegetacyjny trwa 200 – 220 dni, średnie temperatury roczne wynoszą około 8°C, roczna suma opadów kształtuje się na poziomie 600 – 700 mm, dominują wiatry z kierunku zachodniego i południowo – zachodniego.

Powierzchnia gminy Przemyśl wynosi 108,6 km2, a liczba ludności na koniec 2003 r. wyniosła 9.126 osób. Wśród 10 – ciu gmin powiatu przemyskiego gmina Przemyśl jest 5 pod względem obszaru i 3 pod względem ilości mieszkańców (za gminami Żurawica i Dubiecko). W skład gminy wchodzi 16 sołectw. W części północno – zachodniej są to: Bełwin, Wapowce, Łętownia, Kuńkowce, Ostrów i Ujkowice, natomiast w części południowo – wschodniej: Nehrybka, Pikulice, Grochowce, Witoszyńce, Hermanowie, Malhowice, Stanisławczyk, Rożubowice, Łuczyce i Krówniki.

 

Ogólna struktura funkcjonalno – przestrzenna gminy.

 

Położenie geograficzne gminy Przemyśl oraz uwarunkowania środowiska naturalnego powodują, że dominującą funkcją gminy jest rolnictwo i leśnictwo. Funkcjami uzupełniającymi są: turystyka i rekreacja oraz mieszkalnictwo związane z atrakcyjnością terenów podmiejskich dla osadnictwa typu miejskiego.

Układ strukturalno – przestrzenny gminy oparty jest o ustabilizowaną sieć osadniczą. W ostatnich latach zaznacza się jednak wyraźna tendencja wzrostowa w obszarze północno – zachodnim gminy. Dotyczy to szczególnie Ostrowa, bezpośrednio sąsiadującego z Przemyślem, a także atrakcyjnych pod względem rekreacyjno – wypoczynkowym miejscowości Wapowce, Łętownia i Bełwin. Powyższe miejscowości, a także Ujkowice oraz leżące w południowej części gminy Grochowce i Witoszyńce, posiadają bardzo korzystne warunki środowiskowe sprzyjające rozwojowi agroturystyki.

Dla zapewnienia szybszego rozwoju i poprawy warunków bytowych mieszkańców gminy wszystkie miejscowości wymagają szybkiej budowy bądź uzupełnienia infrastruktury technicznej w zakresie gospodarki wodno – ściekowej. Infrastruktura społeczna w gminie, biorąc pod uwagę bliskie sąsiedztwo z ośrodkiem miejskim, jest dość dobrze wykształcona i wymaga tylko niewielkich zmian i uzupełnień, a zwłaszcza działań modernizacyjnych.

 

II. 2. Gmina w strukturze funkcjonalnej województwa.

 

Położenie w układzie pasm funkcjonalnych.

Gmina Przemyśl leży w większej swej części w centralnym paśmie aktywności społeczno – gospodarczej, przebiegającym wzdłuż drogi krajowej nr 28 oraz linii kolejowej Kraków – Medyka. Ponadto przez teren gminy przebiegają drogi wojewódzkie nr 881 (Żurawica – Łańcut), nr 884 (Przemyśl – Domaradz), nr 885 (Przemyśl – Hermanowie – gr. państwa) oraz obecnie niewykorzystana linia kolejowa Przemyśl – Malhowice – Zagórz. Pasmo przylegające do dróg krajowych i wojewódzkich charakteryzuje się silnym zurbanizowaniem z wyraźną tendencją wzrostową osadnictwa.

Połączenia drogowe i kolejowe wiążą obszar gminy z miastem Przemyślem i z ośrodkiem wojewódzkim w Rzeszowie oraz stwarzają dogodne połączenia regionalne i międzyregionalne. Takie położenie gminy stwarza warunki dla wzmożonego rozwoju gospodarczego, związanego głównie z funkcją zaplecza żywieniowego i osadnictwa typu miejskiego dla sąsiedniego Przemyśla, jak również dobre warunki dla wzmożonej aktywności gospodarczej w dziedzinach produkcyjnych i składowo – magazynowych. Istotnym elementem aktywizującym funkcje tranzytowe przemyskiego ośrodka obsługi komunikacyjnej byłoby uruchomienie drogowo – kolejowego przejścia granicznego z Ukrainą w Malhowicach.

Położenie w układzie strefowym – strefa produkcji rolnej.

Gmina leży w obszarze występowania korzystnych, w skali województwa podkarpackiego, warunków naturalnych dla rozwoju rolnictwa. Według waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach wartość jej wskaźników dla obszaru gminy Przemyśl wynosi 88 punktów, przy średniej krajowej 67 punktów. Równocześnie jednak położenie gminy w Głównym Korytarzu Osadniczo – Infrastrukturalnym może stwarzać narastanie konfliktów międzyfunkcjonalnych.

 

Środowisko przyrodnicze i kulturowe. Walory turystyczne.

 

Cały obszar północno – zachodni gminy oraz zalesiony zachodni fragment południowo – wschodniej części gminy stanowią Przemysko – Dynowski Obszar Chronionego Krajobrazu, zajmujący na terenie gminy powierzchnię 4.664 ha. Istniejące tu kompleksy leśne o powierzchni 2.444 ha należą z kolei do Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego. Tereny leśne Lasów Państwowych znajdują się równocześnie w tzw. strefie wypoczynkowej miasta Przemyśla o zasięgu do 10 km od granic miasta.

Walory krajobrazowe tych terenów oraz status funkcjonalny lasów, a także przepływająca rzeka San, stwarzają przesłanki dla rozwoju bazy wypoczynku krótko – okresowego, weekendowego dla miasta. W obszarze gminy występują ponadto liczne obiekty kulturowe o znaczeniu przyrodniczym i historycznym. Przedmiotem szczególnego zainteresowania turystycznego są obiekty forteczne „Twierdzy Przemyśl”, będące ważnym elementem dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponadregionalnym. Jest to szansa dla rozwoju funkcji turystycznej w gminie, ukierunkowanej na turystykę poznawczą i edukacyjną. Atrakcyjne położenie znacznej części gminy oraz posiadane walory turystyczne i krajobrazowe są również szansą dla rozwoju coraz bardziej popularnej agroturystyki.

 

Obszar górniczy gazu.

 

Na obszarze gminy występują złoża gazu ziemnego. W obrębie Obszaru Górniczego Złoża Gazu Ziemnego „Przemyśl” znajduje się prawie cała północno – zachodnia część gminy oraz północne pasmo części południowo – wschodniej. Eksploatację złoża prowadzi PGNiG S.A Sanoki Zakład Górnictwa Nafty i Gazu w Sanoku. Fakt występowania na terenie gminy złoża gazu i jego eksploatacji stwarza określone utrudnienia w zagospodarowaniu terenów i w rozwoju osadnictwa na niektórych obszarach gminy.

 

Położenie w układzie komunikacyjnym.

 

Przez teren gminy przebiegają na krótkich odcinkach: droga krajowa Nr 28 relacji Wadowice – Medyka oraz drogi wojewódzkie Nr 881 relacji Żurawica – Łańcut, Nr 884 relacji Przemyśl – Domaradz i nr 885 relacji Przemyśl – Hermanowie – granica państwa. Węzłem wszystkich tych dróg jest miasto Przemyśl. Drogi powyższe wiążą obszar gminy z miastem i z ośrodkiem wojewódzkim w Rzeszowie, stwarzając również dogodne połączenia międzyregionalne.

 

Położenie w układzie tranzytowym infrastruktury technicznej.

 

Przez obszar gminy przebiega linia kolejowa lokalna Przemyśl – Malhowice, która od kilkunastu lat jest nieczynna. Stacje kolejowe osobowe znajdują się w miejscowościach Nehrybka, Stanisławczyk i Malhowice. Realizacja planowanego w przyszłości w Malhowicach przejścia granicznego drogowo – kolejowego z Ukrainą wraz z przebiegającą przez teren gminy wspomnianą linią kolejową i drogą wojewódzką Nr 885 stanowiłyby istotne uzupełnienie funkcji tranzytowej przemyskiego ośrodka obsługi komunikacyjnej.

Obecnie w rejestrze wojewódzkim nie występują na obszarze gminy Przemyśl zadania rządowe i zadania samorządu województwa podkarpackiego służące realizacji ponadlokalnych i regionalnych celów publicznych.

Projekt Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Podkarpackiego w ujęciu perspektywicznym proponuje jednak w odniesieniu do obszaru gminy Przemyśl następujące zadania rządowe oraz samorządowe służące realizacji ponadlokalnych celów publicznych:

- uruchomienie granicznego przejścia drogowo – kolejowego w miejscowości Malhowice i związaną z tym modernizację odcinka linii kolejowej Przemyśl – Malhowice oraz modernizację drogi wojewódzkiej Nr 885 relacji Przemyśl – Hermanowie – granica państwa.

- budowę, na bazie istniejących dróg powiatowych i gminnych poprzez ich przebudowę, drogi wojewódzkiej o funkcji drogi rokadowej dla stworzenia powiązań komunikacyjnych wzdłuż granicy państwa.

Dla zapewnienia możliwości realizacji powyższych zadań wyznaczono w miejscowości Malhowice teren dla budowy infrastruktury projektowanego przejścia granicznego oraz wskazano możliwe ciągi dróg powiatowych i gminnych dla realizacji drogi wojewódzkiej o funkcji drogi rokadowej.

 

II. 3. Środowisko przyrodnicze.

 

II. 3.1. Uwarunkowania środowiska przyrodniczego.

 

Geomorfologia

 

Według podziału fizyczno – geograficznego gmina Przemyśl leży w obrębie:

  • część północno – zachodnia:

prowincja – Karpaty Zachodnie i Podkarpacie

podprowincja – Północne Podkarpacie

makroregion – Pogórze Środkowobeskidzkie

mezoregion – Pogórze Przemyskie

  • część południowo – wschodnia:

prowincja – Karpaty Zachodnie i Podkarpacie

podprowincja – Północne Podkarpacie

makroregion – Kotlina Sandomierska

mezoregion – Pogórze Przemyskie i Pradolina Podkarpacka

Budowa geologiczna

 

Północno – zachodnia część gminy zbudowana jest z fałd brzeżnych kryjących płaszczowiznę skolską. Głównym budulcem są warstwy fliszu karpackiego kredowego i trzeciorzędowego. Pofałdowane warstwy kredy górnej przedzielają różnorodne synkliny zbudowane z łupków. Na pozostałym obszarze gminy przefałdowania nachodzą na mioceńskie utwory Zapadliska Podkarpackiego, będącego tektonicznym utworem podgórskim, w którym osadzały się w miocenie i plejstocenie osady morskie. W utworach mioceńskich przeważają iły, a w okresie plejstoceńskim osadziły się lessy.

 

Rzeźba terenu

 

Część północno – zachodnia gminy oraz zachodni fragment jej części południowo – wschodniej stanowią teren o stosunkowo łagodnych wzniesieniach, pocięty dolinami o różnej wielkości i kształcie. Nachylenia stoków są zróżnicowane w granicach 5-20%.

W obrębie stoków o nachyleniach 10-20% w miejscowościach Wapowce, Bełwin, Łętownia, Kuńkowce występują tereny osuwiskowe, w tym również osuwiska czynne sięgające do głębokości 4 m (Bełwin, Kuńkowce). Tereny o predyspozycjach osuwiskowych występują również w obrębie tzw. wzgórz jaksmanicko – łuczyckich oraz pod Malhowicami. Pozostały obszar gminy, leżący w obrębie Pradoliny Podkarpackiej, jest w przewadze równinny i wznosi się na wysokość około 200 m n.p.m.

 

Gleby

 

Obszar gminy należy do Kańczudzko – Przemyskiego Regionu Glebowo – Rolniczego obejmującego swym zasięgiem południową część Pogórza Rzeszowskiego, południowo – wschodnią część Pradoliny Podkarpackiej oraz fragment Płaskowyżu Sańsko – Dniestrzańskiego. Jest to region z przewagą gleb kompleksu „2” przydatności rolniczej (pszennego dobrego), dużym udziałem kompleksu „8” (zbożowo - pastewnego) i mniejszym kompleksu „1” (pszennego b. dobrego). Gleby w gminie są różne pod względem typologii i rodzaju skały macierzystej. W większości są to gleby pseudobielicowe i brunatne wytworzone z lessów, pyłów lessowatych i częściowo z glin. Wszystkie niemal gleby są urodzajne, o dobrym stopniu kultury.

Pod względem klasyfikacji bonitacyjnej w gminie przeważają gleby klas II- IV, które zajmują prawie 90% powierzchni ogólnej użytków rolnych. Gleby klas niższych występują głównie w części północno – zachodniej gminy w obrębie Pogórza.

 

Ekosystemy leśne

 

Obszary leśne w gminie występują przede wszystkim w jej północno – zachodniej części i zajmują powierzchnię 3.651 ha, co stanowi prawie 34% jej ogólnej powierzchni. Wskaźnik lesistości gminy jest zatem dość wysoki. Lasy w gminie w 98% powierzchni należą do Skarbu Państwa. Drzewostany zaliczane są do typu siedliskowego lasu świeżego wyżynnego. Dominują lasy liściaste z przewagą dębu i lipy oraz lasy mieszane z przewagą grabu, dębu i buka.

Cała powierzchnia lasów państwowych w gminie zaliczona jest do lasów ochronnych i znajduje się w obrębie Przemysko – Dynowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz Parku

 

Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego.

 

Grunty przyleśne o stosunkowo niskiej klasie bonitacyjnej oraz grunty o predyspozycjach osuwiskowych wskazane są do stopniowego zalesienia.

Warunki klimatyczne

Gmina Przemyśl leży w obrębie tzw. Sandomiersko – Rzeszowskiej Dzielnicy Klimatycznej. Średnia roczna temperatura wynosi około 8°C, suma opadów rocznych 600 – 700 mm, długość zalegania pokrywy śnieżnej około 70 dni, długość okresu wegetacyjnego 200 – 220 dni.

Warunki klimatyczne na terenie gminy są w pewnym stopniu zróżnicowane w zależności od rzeźby terenu i głębokości zalegania wód gruntowych. Okres wegetacji roślin jest jednym z dłuższych w Polsce.

 

Surowce mineralne

 

W obszarze gminy występują dość bogate złoża surowca energetycznego – gazu ziemnego wysokometanowego. Surowiec ten jest eksploatowany.

Ponadto w dolinie Sanu, w terenach jego terasy zalewowej w rejonie Ostrowa, występują znaczne udokumentowane złoża kruszywa naturalnego, którego eksploatacja jest prowadzona od ponad 30 lat. W okolicach Łuczyc, w obrębie tzw. wzgórz łuczycko – jaksmanickich występują udokumentowane złoża glin i iłów.

 

Wody powierzchniowe

 

Gmina Przemyśl leży w dorzeczu Sanu, która jest rzeką graniczną dla gminy, bowiem przepływa wzdłuż południowej granicy jej północno – zachodniej części. Przez obszar południowo – wschodni gminy przepływa rzeka Wiar, będąca prawobrzeżnym dopływem Sanu. Płynące przez teren gminy potoki wszystkie są dopływami Sanu lub Wiaru. Zasilane są one głównie wodami opadowymi i roztopowymi, co przy dość wąskich korytach powoduje okresowe, krótkotrwałe wystąpienia z brzegów i podtopienia przylegających terenów.

Występują również w gminie akweny wody stojącej w postaci basenów wypełniających wyrobiska po eksploatacji odkrywkowej złóż kruszywa w Ostrowie oraz w postaci małych obszarowo stawów w zespołach podworskich.

 

Wody podziemne

 

Zasoby wód podziemnych i ich wydajność związane są z budową geologiczno – strukturalną obszaru. Gmina Przemyśl leży na pograniczu dwóch regionów hydrogeologicznych – Karpackiego i Przedkarpackiego. W regionie Karpackim, obejmującym północno – zachodni obszar gminy, występują wody kredowe, trzeciorzędowe i czwartorzędowe. Są one na bardzo różnej głębokości, lokalnie na powierzchni terenu w postaci źródeł lub wysieków. Ich wydajność jest niewielka i nie przekracza 2m3/h. Większa jest tylko wydajność wód czwartorzędnych - do 30m3/h, ale wody te występują tylko w rejonach spękań tektonicznych.

Na terenie gminy Przemyśl wyodrębnia się dwa obszary o różnej wodonośności warunkującej możliwości zaopatrzenia w wodę sieci osadniczej:

  1. Położona w obrębie regionu Podkarpackiego wschodnia część obszaru południowo – wschodniego gminy (Krówniki, Łuczyce) oraz najniższa nadsańska część obszaru północno – zachodniego gminy, gdzie wodonośność potencjalna wynosi do 30m3/h. Jest to obszar o najkorzystniejszych możliwościach zaopatrzenia w wodę na terenie gminy.

  2. Położona w obrębie regionu Karpackiego pozostała część obszaru północno – zachodniego gminy, gdzie występuje deficyt wód podziemnych, a ich wodonośność nie przekracza 5m3/h. Jest to obszar z deficytem wody.

Zróżnicowana jest również głębokość ustabilizowanego zwierciadła wód gruntowych, wynosząca 0 – 10 m w terenach nadrzecznych i w terenach leżących w obrębie regionu Karpackiego do powyżej 10 m w terenach pozostałych gminy. Wody podziemne w gminie zaliczane są do II i III klasy czystości.

Na podstawie wydajności warstw wodonośnych oraz parametrów modułu odpływu podziemnego wydzielony został Główny Zbiornik Wód Podziemnych „Dolina Sanu” z zasobami dyspozycyjnymi ok. 35 tyś. m3/dobę i głębokością ujęć przeciętnie 10 m. Do obszaru tego zbiornika należą tereny zbliżone do koryta rzeki San, czyli nadrzeczne grunty miejscowości Wapowce, Łętownia, Ostrów i Kuńkowce. Dla jego ochrony zaproponowane zostały w jego dokumentacji hydrogeologicznej strefy ochronne z zaleceniami w zakresie użytkowania gruntów oraz wykorzystania wody wokół zbiornika. Proponowane działania ochronne wód zbiornika nie wymagają nadzwyczajnych decyzji i posunięć. Ograniczenia w użytkowaniu terenów rolniczych nie zmieniają ich przeznaczenia. W obszarach ochrony postulowany jest m.in. zakaz lokalizowania inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska. Strefy ochronne zbiornika nie zostały dotychczas usankcjonowane prawnie i pozostają nadal w sferze postulatów i propozycji.

 

II. 3.2. System ochrony środowiska przyrodniczego.

 

Obszary i obiekty chronione

 

W woj. podkarpackim funkcjonuje powiązany system obszarów chronionych stanowiący część systemu krajowego. Na terenie gminy Przemyśl obszary zalesione północno – zachodniej i południowej części gminy znajdują się w granicach Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego utworzonego w 1991 r. i wchodzącego w skład Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu. Z kolei cały obszar północno – zachodni Gminy oraz zalesiony fragment zachodni jej części południowo – wschodniej należą do Przemysko – Dynowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, będącego otuliną Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego.

Podstawowym celem utworzenia Parku Krajobrazowego oraz obszaru chronionego krajobrazu jest zachowanie walorów krajobrazowych decydujących o środowisku przyrodniczym oraz stworzenie właściwego powiązania funkcji przyrodniczo – krajobrazowych z zagospodarowaniem obszaru. W granicach gminy Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego zajmuje powierzchnię 2.444 ha natomiast Przemysko – Dynowski Obszar Chronionego Krajobrazu ma powierzchnię 4.664 ha.

Na terenie Gminy istnieją dwa rezerwaty przyrody, które podlegają indywidualnej ochronie. Są to:

  • rezerwat florystyczny „Szachownica” zajmujący obszar 16,7 ha w obrębie gruntów wsi Krówniki w południowo – wschodniej części Gminy. Przedmiotem ochrony jest stanowisko rzadkiej rośliny o nazwie „szachownica kostkowata”.

  • rezerwat leśno – krajobrazowy „Przełom Hołubli” położony w Wapowcach – Hołubli w północno zachodniej części gminy, zajmujący w jej granicach powierzchnię około 2 ha, przy ogólnej powierzchni tego rezerwatu 46,4 ha. Przedmiotem ochrony jest fragment starodrzewu lipowego oraz dolina potoku Hołubla.

W obszarze Gminy występuje ponadto szereg innych obiektów o wartościach przyrodniczych objętych ochroną krajobrazową. Są to parki zespołów dworskich w Grochowcach, Hermanowicach, Łuczycach, Nehrybce, Ostrowie i Wapowcach, a także prawie wszystkie cmentarze. Obiekty te podlegają ochronie na mocy ustawy o ochronie dóbr  kultury.

Ochroną przyrody objęte są też licznie występujące na terenie Gminy drzewa – pomniki, z których 133 objęte są ochroną prawną. Są to występujące głównie w parkach podworskich dęby, jesiony, buki, wiązy, lipy, graby, klony i kasztanowce.

 

Obszary chronione w oparciu o inne przepisy ustanowione

 

Lasy ochronne

 

Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz zgodnie z planem urządzania lasu występująca w granicach gminy Przemyśl powierzchnia leśna znajdująca się w obrębie Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego oraz w obrębie Przemysko – Dynowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu została zaliczona do lasu ochronnego oraz funkcji wodochronnej i glebochronnej.

Lasy gminy znajdują się w I strefie uszkodzeń (uszkodzenia słabe), wywoływanych głównie oddziaływaniem gazów i pyłów.

 

Gleby szczególnie chronione

 

Gleby szczególnie chronione klas I – III zajmują w gminie powierzchnię 3.972 ha, tj. 62,8 % ogólnej powierzchni użytków rolnych. Konfiguracja obszarów użytków rolnych powoduje, że część areału gleb narażona jest na zjawiska osuwiskowe, głównie na gruntach położonych na stokach o nachyleniu powyżej 10%. Grunty te podlegają ochronie poprzez zabezpieczenie ich przed dalszą degradacją. .

 

Obszary udokumentowanych złóż kopalin

 

Na terenie gminy występują udokumentowane, podlegające ochronie, złoża kopaliny podstawowej energetycznej – gazu ziemnego.

W dolinie Sanu, w obrębie terasy zalewowej rzeki, w miejscowości Ostrów występują duże, zinwentaryzowane i eksploatowane od ponad trzydziestu lat złoża kopaliny do produkcji materiałów budowlanych i budowy dróg – żwiru i pospółki.

W miejscowości Łuczyce, w obrębie wzgórza łuczyckiego, występuje udokumentowane złoże glin i iłów.

 

Obszary ochrony wód

 

Na terenie gminy Przemyśl ochronie podlegają:

  • obszar Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 430 „Dolina Sanu”

  • ujęcie wody głębinowej w Nehrybce, wokół którego ustanowiona jest strefa ochronna.

II. 3.3. Stan zagrożenia środowiska. Monitoring.

 

Wody powierzchniowe

 

Stan czystości wód rzeki San i Wiar badany jest w ramach monitoringu podstawowego krajowego, regionalnego oraz granicznego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Przemyślu. Punkt pomiarowo – kontrolny monitoringu podstawowego wód Sanu znajduje się w miejscowości Ostrów. Monitoring prowadzony jest z częstotliwością 1 raz w miesiącach.

W miejscowości Kuńkowce funkcjonuje stacja osłonowa powierzchniowego ujęcia wody na rzece San dla wodociągów miasta Przemyśla, należąca do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie. Stacja prowadzi całodobowy, automatyczny monitoring jakości wód Sanu. Wyniki badań monitoringowych kwalifikują wody Sanu do III klasy czystości ze względu na bakteriologię i II klasy czystości w grupie wskaźników fizykochemicznych. Ostatnie wyniki wskazują na poprawę stanu czystości wód Sanu na przestrzeni kilku ubiegłych lat.

Punkt pomiarowo – kontrolny monitoringu podstawowego wód Wiaru znajduje się w Przemyślu 300 m od wyjścia do Sanu i prowadzony jest z częstotliwością 1 raz w miesiącu. W ramach monitoringu granicznego badania wód Wiaru prowadzone są w punkcie pomiarowo – kontrolnym w Stanisławczyku z częstotliwością 2 razy w m-cu. Wyniki badań w tym punkcie pomiarowym kwalifikują wody Wiaru do III klasy czystości.

Główny wpływ na zanieczyszczenia wód powierzchniowych mają nieoczyszczone ścieki, brak oczyszczalni i odprowadzanie ścieków bytowo – gospodarczych wprost do potoków i rzek oraz spływy obszarowe wnoszące do wód powierzchniowych substancje erodowane z gleby, pochodzące z nawozów sztucznych.

 

Wody podziemne

 

Jakość wód podziemnych Głównego Zbiornika „Dolina Sanu” (GZWP nr 430) kontrolowana jest od 1991 r. w ramach krajowej siei monitoringu przez Państwowy Instytut Geologiczny na stanowisku kontrolnym „Przemyśl”. Badania przeprowadzone w 1998 r. wskazują na klasę czystości I b, która kwalifikuje wody do klasy o wysokiej czystości. Obszary obejmujące GZWP nr 430 w gminie wymagają proekologicznego zagospodarowania przestrzennego i użytkowania gruntów ukierunkowanego na szczególną ochronę jakościowo – ilościową wód podziemnych.

Największe zagrożenie zanieczyszczenia wód podziemnych niosą nieszczelne składowiska odpadów i ,tzw. „dzikie” wysypiska śmieci, brak oczyszczalni ścieków oraz wadliwie działająca i nieszczelna kanalizacja przydomowa.

 

Powietrze atmosferyczne

 

Na terenie gminy Przemysl nie prowadzi się monitoringu zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, jednakże dane z obszarów sąsiedzkich, a w szczególności z miasta Przemyśla wskazują , że stężenie substancji szkodliwych w atmosferze jest na ogół niskie. Podmiejski charakter gminy powoduje, że niektóre jej tereny, jak Krówniki i Nehrybka, mogą być częściowo zagrożone przez emisję zanieczyszczeń pochodzącą z pobliskich zakładów produkcyjnych, tj. Z-dów Płyt Pilśniowych i Z-dów Automatyki „Polna” S. A.

 

Gleby

 

Podstawowym czynnikiem degradującym gleby na obszarze gminy Przemyśl są zjawiska erozyjne i osuwiskowe, występujące głównie w mocno urzeźbionej jej północno – zachodniej części, jak również w mniejszym stopniu w części południowo – wschodniej gminy. Na obniżanie jakości gleb wpływa także ich nadmierne zakwaszenie związkami siarki. Zawartość pierwiastków ciężkich w glebach gminy mieści się w granicach przyjmowanych za naturalne dla danego ich typu.

 

Lasy

 

Zdrowotnej kondycji lasów zagrażają czynniki naturalne, takie jak: szkodliwe owady, patogenne grzyby, anomalie pogodowe przegęszczenie zwierzyny, a także czynniki antropogenne, wynikające z działania człowieka w postaci emisji do powietrza dużych ilości dwutlenku siarki, tlenku azotu, fluoru i pyłów. Ilości tych substancji w obszarze gminy są jednak stosunkowo niewielkie. Lasy w obszarze gminy to również teren masowego wypoczynku mieszkańców miasta Przemyśla, stąd podlegają one zagrożeniom w postaci wydeptywania runa leśnego, zaśmiecania, pożarów od ognisk itp.

 

Eksploatacja surowców naturalnych

 

Eksploatacja występujących w gminie surowców mineralnych – gazu ziemnego oraz złóż żwirów oddziaływają degradująco na środowisko, szczególnie zaburzając stosunki wodne w gruncie. Najbardziej degradującym środowisko działaniem jest prowadzona odkrywkowo eksploatacja surowców budowlanych, których zasoby w gminie są dość pokaźne. Ich eksploatacja winna być prowadzona w sposób racjonalny, maksymalnie ograniczający stopień degradacji środowiska naturalnego.

 

Hałas

 

Najbardziej uciążliwe źródło hałasu w gminie to droga krajowa Nr 28 relacji Wadowice – Medyka oraz droga wojewódzka Nr 884 Przemyśl – Domaradz, jednakże obie te drogi przebiegają na ogół przez tereny niezabudowane, leśne i rolnicze na bardzo krótkich odcinkach. Ruch na drogach wojewódzkich Nr 881, 885 oraz na wszystkich drogach powiatowych jest zdecydowanie mniejszy.

Mając jednak na uwadze stale wzrastające uciążliwości od ruchu na drogach należy w zagospodarowaniu terenów położonych wzdłuż wszystkich ruchliwych dróg wyznaczać pasy zieleni izolacyjnej i stosować odpowiednie do klasy drogi i stopnia obciążenia ruchem odległości linii ich zabudowy w stosunku do zabudowy związanej ze stałym pobytem ludzi.

 

Promieniowanie elektromagnetyczne

 

Głównymi źródłami promieniowania elektromagnetycznego w gminie są przesyłowe sieci elektroenergetyczne wysokich i średnich napięć. Linie elektroenergetyczne WN i SN w niektórych miejscach przebiegają również nad terenami zurbanizowanymi.

Dla ochrony zdrowia ludzi przed promieniowaniem elektromagnetycznym w zagospodarowaniu terenów położonych w sąsiedztwie stacji i linii elektroenergetycznych należy bezwzględnie uwzględniać regulujące zasady ochrony normy i przepisy szczególne.

Linie elektroenergetyczne średnich napięć napowietrzne będą przez gminę stopniowo eliminowane w procesie ich modernizacji i wymiany na kablowe doziemne. Przy lokalizowaniu na terenie gminy stacji trakingowych telefonii komórkowej wymagane będzie sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w trybie z prognozą oddziaływania na środowisko.

Gmina Przemyśl, posiadająca na swym terenie obszary funkcjonujące na szczególnych zasadach dążyć będzie do zachowania cennych walorów środowiska przyrodniczego poprzez planowaną realizację inwestycji i podejmowanie działań mających na celu:

  1. Objęcie różnymi formami ochrony cennych obiektów przyrodniczych na terenie gminy.

  2. Zalesianie gruntów niskiej klasy bonitacyjnej.

  3. Tworzenie ścieżek przyrodniczo – dydaktycznych.

  4. Prowadzenie wśród młodzieży akcji edukacyjnych kształtujących nawyki ochrony przyrody.

III. SYTUACJA SPOŁECZNO – GOSPODARCZA NA TERENIE GMINY.

POCZĄTEK STRONY

III. 1. Sfera społeczna.

 

III. 1.1. Potencjał demograficzny gminy.

 

Liczba ludności gminy Przemyśl na koniec 2003 r. wg danych Urzędu Statystycznego wyniosła 9.126 osób, z czego 4.577 przypada na kobiety, a 4.549 na mężczyzn. Według własnych danych Urzędu Gminy ilość mieszkańców jest większa i wynosi 9.274 osoby.

Pod względem zaludnienia gmina Przemyśl ma wyższe w stosunku do średnich dla gmin powiatu przemyskiego wskaźniki demograficzne.

Gęstość zaludnienia w gminie wynosi 84 osoby na 1 km2 przy średniej w powiecie przemyskim 59 osób/km2. Średnia dla województwa podkarpackiego wynosi 119 osób/km2, a średnia krajowa 125 osób/km2. Stopa przyrostu naturalnego w gminie w 2003 r. była dodatnia i wyniosła 25 osób, co stanowi ponad 20% całego przyrostu naturalnego osiągniętego w 2003 r. w powiecie, który wyniósł 123 osoby.

Liczbę ludności gminy Przemyśl w układzie miejscowości oraz zmiany w latach 2000 – 2003 obrazuje poniższe zestawienie:

 

Tabela 1.

 

Lp.

Miejscowość

Lata

%

2003 r. wg

danych UG Przemyśl

2000

2001

2002

2003

 

 

 

Gmina ogółem w tym

8.975

9.011

9.030

9.126

101,7

9.274

1.

Bełwin

102

108

103

106

103,9

108

2.

Grochowce

756

746

737

742

98,1

753

3.

Hermanowice

574

572

572

580

101,0

589

4.

Krówniki

499

507

505

509

102,0

517

5.

Kuńkowce

578

580

586

587

101,6

597

6.

Łętownia

507

518

517

527

103,9

536

7.

Łuczyce

349

354

353

357

102,3

363

8.

Malhowice

237

235

230

227

95,8

231

9.

Nehrybka

1.093

1.079

1.066

1.063

97,3

1.079

10.

Ostrów

1.558

1.594

1.636

1.690

108,5

1.718

11.

Pikulice

487

477

479

471

96,7

479

12.

Rożubowice

303

309

314

314

103,6

319

13.

Stanisławczyk

162

159

160

164

101,2

167

14.

Ujkowice

953

951

950

957

100,4

973

15.

Wapowce

401

410

412

422

105,2

429

16.

Witoszyńce

416

412

410

410

98,6

416

Źródło: Urząd Statystyczny O/Przemyśl

 

Z zestawienia wynika, że w przekroju całej gminy jej ludność systematycznie wzrasta. W ciągu trzech lat w gminie wzrost ten wyniósł 1,7% i był zdecydowanie wyższy niż średnio w powiecie przemyskim, gdzie liczba ludności w tym samym okresie wzrosła zaledwie o 0,2%. W układzie terenowym wzrost ten jest jednak nierównomierny i widoczny jest szczególnie w północno – zachodniej części gminy, a zwłaszcza we wsi Ostrów, Wapowce i Łętownia, natomiast w miejscowościach części południowo – wschodniej występuje albo bardzo niewielki wzrost albo bardzo nieznaczny spadek liczby mieszkańców, wynikający przede wszystkim z niskiego przyrostu naturalnego w ostatnich latach.

Poniższe zestawienie przedstawia strukturę wiekową ludności gminy Przemyśl na koniec 2003 r.

Tabela 2.

Przedziały wiekowe

Liczba mieszkańców

Udział %

Kobiety

Mężczyźni

Razem

0 – 6

341

405

746

8,17

7 – 13

502

566

1.068

11,70

14 – 16

259

242

501

5,49

17 – 19

225

246

471

5,16

20 – 29

657

739

1.396

15,30

30 – 39

622

636

1.258

13,79

40 – 49

648

709

1.357

14,87

50 – 59

473

433

906

9,93

60 – 64

178

147

325

3,56

powyżej 64

672

426

1.098

12,03

Razem:

4.577

4.549

9.126

100,00

Wiek przedprodukcyjny

1.173

1.301

2.474

27,11

Wiek produkcyjny

2.554

2.822

5.376

58,91

Wiek poprodukcyjny

850

426

1.276

13,98

Źródło: Urząd Statystyczny O/Przemyśl

 

Jak wynika z tabeli w strukturze wiekowej ludności gminy dominują ludzie w wieku produkcyjnym, tj. kobiety w wieku 18 – 59 lat i mężczyźni w wieku 18 – 64 lat. Ta grupa wiekowa., licząca 5.376 osób, stanowi 58,9% całej populacji w gminie. Dla powiatu przemyskiego wskaźnik ten jest nieco niższy i wynosi 57,8%.

Charakterystycznym i niekorzystnym zjawiskiem jest wyraźny spadek liczby urodzeń w ostatnich 6–ciu latach – do 125 średniorocznie, podczas gdy w poprzedzającym okresie 7 – letnim wskaźnik ten wynosił 153 urodzeń średniorocznie.

Drugim charakterystycznym zjawiskiem w gminie jest wczesna umieralność mężczyzn, na co wskazuje 2 – krotnie większa ilość kobiet, niż mężczyzn w wieku poprodukcyjnym.

 

III.1.2. Warunki socjalno – bytowe

 

Opieka społeczna

 

Zadania w zakresie zabezpieczenia społecznego na terenie gminy Przemyśl realizuje Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zatrudniający 5 pracowników.

Do najważniejszych zadań Ośrodka należy:

  1. Rozpoznawanie i analizowanie sytuacji życiowej mieszkańców.

  2. Zaspokajanie niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych osób i rodzin.

  3. Zapobieganie powstawaniu sytuacji i zjawisk powodujących konieczność objęcia osób i rodzin pomocą społeczną.

Pogarszająca się sytuacja materialna znacznej części społeczności gminy, głównie wskutek niskiej dochodowości gospodarstw rolnych i stale rosnącego bezrobocia, przyczynia się do pobudzania i rozwoju niepożądanych zjawisk dysfunkcyjnych, takich jak: nadużywanie alkoholu, wykroczenia i przestępstwa o charakterze rodzinnym oraz przeciwko mieniu.

Spośród głównych problemów dotykających wiele rodzin z terenu gminy wymienić należy:

  • ubóstwo i brak dochodów – ok. 430 rodzin

  • bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych – ok. 200 osób i rodzin

  • długotrwała choroba i niepełnosprawność – ok. 90 osób i rodzin

  • wielodzietność i rodziny niepełne – ok. 100 rodzin

  • potrzeba ochrony macierzyństwa - ok. 50 osób

  • alkoholizm – ok. 75 rodzin

Liczba osób zgłaszających się do GOPS o pomoc finansową corocznie wzrasta, jednak budżet, jakim GOPS dysponuje nie zabezpiecza w pełni potrzeb mieszkańców. Korzystający z pomocy społecznej, to przede wszystkim osoby długotrwale bezrobotne, członkowie rodzin wielodzietnych oraz bezradne ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność.

Najczęstszą formą pomocy są różnego rodzaju zasiłki udzielane w ramach zadań własnych i zadań zleconych. W 2003 roku ilość najczęściej przyznawanych zasiłków dla mieszkańców gminy Przemysl przedstawiała się następująco:

  • dożywianie uczniów - 312 osób

  • zasiłki celowe i w naturze - 258 osób

  • renty socjalne - 70 osób

  • zasiłek okresowy z tyt. ochrony macierzyństwa - 47 osób

  • zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne - 46 osób

  • zasiłek stały - 45 osób

  • jednorazowy zasiłek macierzyński - 41 osób

  • zasiłek stały wyrównawczy - 19 osób

  • zasiłki celowe specjalne - 11 osób

Ponadto z dniem 1 maja 2004 r. ustawowo zlecono gminie realizację zadań z zakresu świadczeń rodzinnych i opiekuńczych w ramach nowego systemu zabezpieczeń społecznych. Pomocą w ramach tego systemu objęto około 400 osób i rodzin na łączną sumę wypłacanych świadczeń ok. 120 tyś. zł miesięcznie.

Jednym z istotnych problemów Gminy zasługujących na uwagę jest problem osób niepełnosprawnych, w tym zwłaszcza biernych zawodowo, których jest w gminie 1.151 osób, co stanowi aż 79% ogółu osób niepełnosprawnych w liczbie 1.446. Wśród 275 osób aktywnych zawodowo niepełnosprawnych jest 253 pracujących, co stanowi aż 92% tej grupy osób. Tak wysoki odsetek pracujących niepełnosprawnych wynika prawdopodobnie z uprzywilejowania tych osób na rynku pracy z uwagi na niższe dla pracodawcy koszty związane z ich zatrudnieniem (możliwość korzystania ze środków Funduszu PFRON).

Skalę problemu osób niepełnosprawnych w gminie Przemyśl ilustruje poniższa tabelka:

 

Tabela 3.

Wyszczególnienie

Osoby niepełnosprawne

Razem

Mężczyźni

Kobiety

Osoby niepełnosprawne ogółem:

Wg aktywności ekonomicznej

  1. Aktywni zawodowo

    w tym: - pracujący

    - bezrobotni

  2. Bierni zawodowox

  3. Nieustalony status na rynku pracy

1.446

275

253

22

1.151

20

726

155

140

15

558

13

720

120

113

7

593

7

x łącznie z osobami w wieku poniżej 15 lat

 

Podstawowe zadania i kierunki działań, jakie będą realizowane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Przemyślu są następujące:

  1. Realizacja Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, w szczególności poprzez:

    • wdrażanie szkolnych programów profilaktycznych oraz programów adresowanych do młodzieży starszej,

    • realizację programów profilaktyczno – interwencyjnych adresowanych do osób dorosłych,

    • budowanie systemu przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i interwencji,

  1. Przeciwdziałanie bezrobociu przy współpracy z Powiatowym Urzędem Pracy, m.in. poprzez szkolenia podnoszące kwalifikacje młodych ludzi i tworzenie miejsc pracy w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).

  2. Budowanie systemu przeciwdziałania dysfunkcjom rodzinnym i społecznym.

  3. Aktywizacja środowisk lokalnych w kierunku rozwijania aktywności społecznej oraz uwrażliwiania na biedę i patologie społeczne dotykające rodziny w najbliższym sąsiedztwie.

 

Bezrobocie

 

Zjawisko bezrobocia jest jednym z najpoważniejszych problemów społecznych, wymagających pilnego rozwiązania. Problem ten jest bardzo odczuwalny również na terenie gminy Przemyśl. Wpływ na to ma przede wszystkim pogorszenie się koniunktury gospodarczej i upadek szeregu zakładów w mieście i powiecie przemyskim, w których zatrudniona była znaczna ilość ludności wiejskiej, w tym również z terenu naszej gminy. Brak możliwości zatrudnienia poza rolnictwem oraz małe, nierentowne gospodarstwa rolne pogłębiają ten problem.

Bezrobotni z terenu gminy obsługiwani są od 1999 r. przez Powiatowy Urząd Pracy w Przemyślu. Według danych PUP na koniec 2003 r. z terenu gminy zarejestrowanych było 756 osób bezrobotnych. Liczba ta nie odzwierciedla jednak faktycznej sytuacji, ponieważ część osób pozostających bez pracy jest właścicielami małych gospodarstw rolnych, nie zapewniających utrzymania, ale równocześnie wyklucza to możliwość zarejestrowania w Urzędzie Pracy.

Fakt pozostawania bez pracy większej liczby osób od zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy potwierdzają dane Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań, wg których w 2002 r. liczba bezrobotnych w gminie Przemyśl wynosiła 880 osób, co oznaczało wskaźnik stopy bezrobocia na poziomie 24,2%.

Wzrost liczby bezrobotnych w gminie zaznaczył się szczególnie w ostatnich trzech latach i wyniósł on 26,4% w stosunku do 2000 roku, podczas gdy średnio w powiecie ziemskim przemyskim, wzrost ten wyniósł 11,3%. Stopa bezrobocia, czyli stosunek bezrobotnych do liczby ludności zawodowo czynnej, wg danych PUP wynosiła w gminie na koniec 2003 roku 15,0% i była nieznacznie mniejsza, niż w całym powiecie przemyskim, gdzie wyniosła 16,8%.

Bezrobocie dotyka przede wszystkim ludzi młodych w wieku 18 – 34 lat, którzy stanowią około 75% ogółu bezrobotnych. Wśród noworejestrowanych bezrobotnych przeważają absolwenci szkół, głównie zawodowych i podstawowych. Pozostawanie bez pracy młodych ludzi związane jest nie tylko z wiekiem, ale również z faktem, że weszli niedawno na rynek pracy i nie posiadają wymaganego zwykle przez pracodawców stażu pracy i doświadczenia zawodowego.

 

Mieszkalnictwo

 

Podstawową formą budownictwa mieszkaniowego w gminie jest budownictwo indywidualne tradycyjne, wolnostojące. Indywidualne budownictwo jednorodzinne i zagrodowe stanowi 98% ogółu zasobów mieszkaniowych gminy. Budownictwo wielorodzinne występuje tylko w Nehrybce, Grochowcach, Hermanowicach i Pikulicach.

Wielkość zasobów mieszkaniowych w gminie wg stanu w 2002 r. ilustruje poniższe zestawienie:

 

 Tabela 4.

Wyszczególnienie

Budynki

Mieszkania

Pow. użytkowa mieszkań – w m2

Ludność w mieszkaniach

ogółem

w tym:

 za mieszkania stałe

ogółem

w tym:

 zamieszkanych na stałe

Ogółem

2.011

2.191

2.179

193.892

193.418

8.991

Budynki mieszkalne

w tym: stanowiące własność:

  • osób fizycznych

  • gminy

  • Skarbu Państwa

  • zakładów pracy

  • pozostałych podm.

  • wspólną

1.993

 

 

1.956

11

3

10

8

5

2.173

 

 

2.071

23

8

16

8

47

2.161

 

 

2.065

22

8

16

8

42

193.222

 

 

186.867

1.148

523

1.013

692

2.979

192.748

 

 

186.674

1.128

523

1.013

692

2.718

8.944

 

 

8.569

78

31

62

12

192

 

Źródło: Powszechny Spis Rolny. Rzeszów 2003.

 

Warunki mieszkaniowe na terenie gminy nie we wszystkich sołectwach są zadowalające. Wszystkie miejscowości wyposażone są w sieć elektryczną, gazową oraz telefoniczną , przewodową lub bezprzewodową radiową. Niski natomiast w przekroju całej gminy jest poziom wyposażenia mieszkań w instalacje wodociągowe i odprowadzania ścieków. Dlatego też jednym z głównych priorytetów inwestowania w gminie w najbliższym okresie będzie budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.

Gmina Przemyśl wypłaca dodatki mieszkaniowe, z których średnio rocznie korzysta 20 – 25 osób na kwotę ok. 3 tys. zł.

 

Oświata i wychowanie

 

Bazę oświatowo – wychowawczą gminy Przemyśl tworzą przedszkola, szkoły podstawowe i gimnazja. Na terenie gminy funkcjonują:

  • 8 szkół podstawowych, do których uczęszcza ogółem 726 uczniów. Łącznie szkoły podstawowe dysponują 54 pomieszczeniami do nauki i 45 oddziałami.

  • 6 gimnazjów, połączonych ze szkołami podstawowymi w zespoły, mających razem 21 oddziałów. Do gimnazjów uczęszcza w gminie 394 uczniów.

  • 4 przedszkola, które dysponują 9 oddziałami, a w roku szkolnym 2003/2004 zapewniały opiekę dla 162 dzieci.

  • 5 oddziałów, „0”, do których w roku szkolnym 2003/2004 uczęszczało 76 dzieci.

Strukturę szkolnictwa podstawowego, gimnazjów i przedszkoli w gminie Przemysl w roku szkolnym 2003/2004 przedstawia poniższe zestawienie:

 

Tabela 5.

 

Lokalizacja szkoły

Stopień organizacji

Liczba oddziałów

Liczba uczniów

Liczba nauczycieli

osób

etatów

Grochowce

Hermanowice

Krówniki

Łętownia

Nehrybka

Ostrów

Ujkowice

Witoszyńce

Szkoła podst.

-\\ -

-\\ -

- \\ -

- \\ -

- \\ -

- \\ -

Niepubl. szk. podst.

6

6

7

6

6

8

6

3

100

62

134

59

113

133

105

20

14

14

15

10

16

20

13

1

11,56

9,88

12,22

9,66

14,00

15,95

10,50

1

Grochowce

Hermanowice

Krówniki

Nehrybka

Ostrów

Ujkowice

Gimnazjum

- \\ -

- \\ -

- \\ -

- \\ -

- \\ -

 

3

2

5

3

5

3

81

28

99

60

88

38

14

9

14

12

12

12

6,01

2,16

9,55

4,05

7,16

4,53

Krówniki

Hermanowice

Łętownia

Ujkowice

Oddział „0”

- \\ -

- \\ -

- \\ -

2

1

1

1

33

15

13

15

2

1

1

1

2,0

1,0

1,0

1,0

Grochowce

Kuńkowce

Nehrybka

Ostrów

Przedszkole

- \\ -

- \\ -

- \\-

2

2

3

2

40

25

55

42

3

4

5

3

3,0

3,0

5,0

3,0

Źródło: Urząd Gminy Przemysl

Istniejąca baza materialna placówek szkolno – wychowawczych w zasadzie zaspokaja potrzeby mieszkańców, jednakże we wszystkich niemal obiektach wymaga ona remontów, modernizacji lub inwestycji uzupełniających, w tym szczególnie budowy boisk i sal gimnastycznych.

Wszystkie szkoły podstawowe i gimnazja wyposażone są w pracownie komputerowe, a szkoły w Krównikach, Nehrybce, Ostrowie i Ujkowicach posiadają połączenie z Internetem.

Gmina organizuje dowóz uczniów do szkół autobusem szkolnym oraz mikrobusem do Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego Nr 1 w Przemyślu.

W zakresie kształcenia zawodowego i średniego młodzież korzysta z placówek przede wszystkim w Przemyślu, a także w Jarosławiu. Potrzeby w zakresie szkolnictwa wyższego zabezpiecza w części pobliski Przemyśl oraz najbliższe duże ośrodki akademickie w Rzeszowie, Krakowie i Lublinie.

 

Ochrona zdrowia

 

Jednym z istotnych czynników wpływających na sytuację zdrowotną i jakość życia mieszkańców gminy jest dostęp do opieki medycznej. Na terenie gminy Przemyśl brak jest palcówek opieki medycznej. Usługi podstawowe i ponadpodstawowe w zakresie opieki zdrowotnej dla mieszkańców gminy zabezpieczają będące w zasięgu bezpośredniej dostępności placówki ochrony zdrowia w Przemyślu.

 

Kultura

 

Specyficzne rozlokowanie terytorialne gminy na dwóch odrębnych obszarach po obu stronach miasta Przemyśla powoduje, że gmina Przemyśl nie posiada własnego gminnego ośrodka kultury, który spełniałby rolę koordynatora życia kulturalnego na jej terenie. Instytucją, która w gminie prowadzi najszerszą działalność kulturalną jest Gminna Biblioteka Publiczna posiadająca 3 filie na terenie gminy. Biblioteki dysponują księgozbiorem w woluminach ponad 40 tys. sztuk. Wpływ roczny woluminów wynosi ok. 120, a z księgozbioru korzysta ponad 500 czytelników.

Prawie wszystkie miejscowości gminy poza Grochowcami, Nehrybką i Bełwinem, posiadają świetlice wiejskie. Stan i wielkość świetlic jest bardzo zróżnicowana, większość z nich wymaga remontów i modernizacji.

 

Sport

 

W gminie działa 5 klubów sportowych LKS w: Grochowcach Krównikach, Hermanowicach, Ostrowie i Ujkowicach. Prowadzą one przede wszystkim sekcje piłki nożnej oraz sekcję szachową w Ujkowicach. Prawie we wszystkich miejscowościach gminy istnieją boiska sportowe, które w większości wymagają jednak należytego zagospodarowania i urządzenia.

Dość słabo rozwinięta w gminie jest przyszkolna baza sportowa. Pełnowymiarowa sala gimnastyczna funkcjonuje tylko przy szkole podstawowej w Grochowcach, a małe sale sportowe posiadają szkoły w Ujkowicach i Nehrybce. Przy szkole podstawowej i gimnazjum w Krównikach oraz w Ostrowie projektowana jest realizacja pełnowymiarowej sali gimnastycznej.

 

Turystyka

 

Duże walory krajobrazowe znacznej części obszaru gminy, status funkcjonalny lasów, liczne obiekty kulturowe o znaczeniu historycznym i przyrodniczym, w tym unikalne w skali nie tylko kraju forty „Twierdzy Przemyśl”, stwarzają przesłanki dla rozwoju bazy wypoczynku i rekreacji krótkookresowej dla miasta Przemyśla, a także dla turystyki krajoznawczej.

Brak bazy noclegowej w gminie winien być rozwiązywany poprzez tworzenie gospodarstw agroturystycznych, wiążących turystykę i wypoczynek z konsumpcją zdrowej żywności. Dla ruchu turystycznego powinny być tworzone nowe, poza już istniejącymi, szlaki rowerowe i piesze związane głównie z obiektami fortecznymi.

 

III. 1.3. Dziedzictwo kulturowe.

 

Na terenie gminy Przemyśl znajduje się wiele zabytków kultury materialnej, a także nieliczne stanowiska archeologiczne.

Do zabytków klasy ponadkrajowej należą obiekty forteczne „Twierdzy Przemyśl”, które mają zostać wpisane na listę Dziedzictwa Światowego UNESCO.

W obszarze gminy Przemyśl z fortów I – go pierścienia twierdzy znajdują się:

  • Fort 1 „Krówniki” – ziemno – murowany, artyleryjski jednowałowy.

  • Fort 2 „Nehrybka” – ziemno – murowany, artyleryjski jednowałowy, częściowo zniwelowany w 1967 r.

  • Fort W XVII „Ostrów” – ziemno – murowany, artyleryjski, jednowałowy.

Forty fortyfikacji drugiego pierścienia twierdzy na terenie gminy to:

    • Fort GW V „Grochowce” – betonowo – ziemno – murowany, artyleryjski jednowałowy.

    • Fort GW VI „Grochowce – Leśniczówka”, ziemno – murowany, międzypolowy piechoty.

    • Fort GW VIII a, „Łętownia – Leśniczówka” lub „Aszczycówka” - ziemny, miedzydypolowy.

    • Fort W VIII „Łętownia” – betonowo – ziemno – murowany, artyleryjski jednowałowy.

    • bateria polowa artylerii fortecznej „Łętownia” – ziemna.

    • Fort W III „Łuczyce”, murowano – ziemny, artyleryjski, jednowałowy.

    • Fort GW VII ½ „Tarnawce” – w Ostrowie, betonowo – murowany – ziemny, opancerzony obrony bliskiej.

    • Fort W III a „Hermanowice – kolej” lub „Pikulice” – artyleryjski obrony bliskiej.

    • Fort GW IV „Optyń” – w Pikulicach betonowo – murowany – ziemny, artyleryjski opancerzony,jednowałowy.

    • Fort W X b „Zagrodnia” – w Ujkowicach, murowano – ziemny, artyleryjski.

    • Fort GW IX „Brunner – Glinne” – w Ujkowicach, betonowo – murowany – ziemny, dwuwałowy, pancerny główny.

    • Fort W IX a „Krzyż” – w Ujkowicach, murowano – ziemny, pancerny międzypolowy obrony bliskiej.

    • Szaniec międzypolowy piechoty WX/B1 „Orzechowce” – w Ujkowicach, ziemny.

Od roku 1968 wszystkie obiekty forteczne „Twierdzy Przemyśl” zostały objęte ochroną prawną jako zabytki architektury militarnej.

W rejestrze zabytków na obszarze gminy Przemyśl ujęte są ponadto m.in. następujące tereny i obiekty:

  • parki zespołów dworskich w: Grochowcach, Ostrowie, Hermanowicach, Łuczycach, Nehrybce i Wapowcach, pochodzące z XVIII i XIX wieku.

  • kościoły parafialne w: Hermanowicach, Kuńkowcach, Łętowni, Pikulicach i Witoszyńcach (murowane w latach 1910 – 1937),

  • zespoły cerkwi gr. – kat. (obecnie kościoły rzym. – kat.) w Krównikach, Łuczycach, Nehrybce, Ujkowicach i Wapowcach (budowane w końcu XIX i pocz. XX wieku),

  • kaplice cmentarne w Grochowcach, Kuńkowcach i Malhowicach (koniec XIX i pocz. XX wieku),

  • dzwonnice drewniane w Krównikach, Łuczycach ,Kuńkowcach i Wapowcach oraz dzwonnice murowane w Pikulicach i Nehrybce,

  • zespół folwarczny z pocz. XX w. w Pikulicach,

  • pozostałości ziemnych fortyfikacji bastionowych dworu obronnego z XVII wieku w Stanisławczyku.

Wszystkie cenniejsze obiekty zabytkowe na terenie gminy Przemyśl objęte są ochroną i wymagają zabiegów i działań charakterystycznych dla zespołów zabudowy wsi oraz chronionego krajobrazu naturalnego. Stąd też jednym z zadań gminy jest zabezpieczenie środków budżetowych i pozabudżetowych na remont tych obiektów w celu przywrócenia im właściwych funkcji użytkowych i historycznych.

III. 2. Sfera gospodarcza.

III. 2.1. Rynek pracy. Podmioty gospodarcze.

Położenie gminy w bezpośrednim sąsiedztwie dużego ośrodka regionalnego, jakim jest Przemyśl powoduje, że na terenie gminy brak jest większych zakładów, instytucji i firm, gdzie miejscowa ludność miałaby zatrudnienie. Stąd też podstawowym rynkiem pracy dla mieszkańców gminy jest miasto Przemyśl.

Jedyną większą firmą działającą na terenie gminy jest Zakład Eksploatacji Kruszywa w Ostrowie, należący do Przedsiębiorstwa Produkcji Kruszywa i Usług Geologicznych „Kruszego” S.A. w Rzeszowie.

Ponadto w sektorze publicznym na terenie gminy funkcjonuje 10 podmiotów będących własnością samorządu.

Zdecydowanie dominującą formą własności w gminie jest własność prywatna, w ramach której działa obecnie (stan na 30 czerwca 2004 r.) 398 podmiotów gospodarczych.

Struktura branż, w których one działają przedstawia się następująco:

  • handel i gastronomia - 172 podmioty

  • przemysł drobny i przetwórstwo - 62 podmioty

  • budownictwo - 41 -\\-

  • transport - 37 podmiotów

  • elektryczna - 17 -\\-

  • meblowa i stolarska - 12 -\\-

  • motoryzacyjna - 15 -\\-

  • usługi wod. – kan. - 9 -\\-

  • usługi finansowe i ubezpieczeniowe - 17 -\\-

  • pozostałe branże - 16 -\\-

Dane dotyczące liczby ludności w wieku produkcyjnym w gminie Przemyśl (5.376 osób) pozwalają stwierdzić, że strona podażowa rynku pracy, czyli zasoby ludzkie na terenie gminy, jest dobrze rozwinięta.

Liczba osób pracujących zamieszkałych w gminie Przemysl wg Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2002 r. wynosiła 2.761 osób, w tym kobiety stanowiły 46,2% (1.276 osób). Osoby klasyfikowane jako aktywni zawodowo (pracujący oraz bezrobotni) stanowiły grupę liczącą 3.641 osób. W grupie tej najwięcej osób legitymowało się wykształceniem średnim i policealnym (1.478) oraz zawodowym (1.306 osób). Wskaźnik zatrudnienia, czyli udział pracują-cych w ogólnej liczbie ludności powyżej 15 lat, wynosi w gminie 39,7%, natomiast wśród osób w wieku produkcyjnym wskaźnik ten wynosi 50,3%. Potwierdza to więc wolne zasoby pracy na terenie gminy.

III. 2.2 Rolnictwo

Gmina Przemyśl jest gminą typowo rolniczą, posiadającą dobre, a w niektórych jej terenach bardzo dobre, warunki dla rozwoju produkcji żywności. Składają się na to dobre warunki glebowe, agroklimatyczne i wodne, które sprzyjają uprawie nawet najbardziej wymagających roślin uprawnych.

O przydatności obszaru gminy dla rolnictwa świadczy tzw. „wskaźnik waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej” opracowany przez Instytut Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Dla obszaru gminy Przemyśl wskaźnik ten wynosi 88 i należy do wysokich w skali kraju.

Pod względem bonitacyjnym w gminie dominują gleby klas II,III i IV, których łączna powierzchnia wynosi 5.705 ha, co stanowi 90% ogólnej powierzchni użytków rolnych w gminie, wynoszącej 6.322 ha. Gleby klasy I zajmują niewielką powierzchnię 150 ha, natomiast gleby słabe V i VI klasy występują na powierzchni 467 ha.

Struktura użytkowania gruntów w gminie Przemyśl wg stanu w 2002 roku przedstawia się następująco:

  • grunty orne – 4.788 ha, tj. 75,7% pow. uż. rolnych

  • pastwiska – 903 ha, tj. 14,3% -\\-

  • łąki – 444 ha, tj. 7,0% -\\-

  • sady – 187 ha, tj. 3,0% -\\-

Ogółem 6.322 ha 100,0%

Źródło: Urząd Gminy Przemyśl

Według danych z Powszechnego Spisu Rolnego 2002 w gminie Przemyśl funkcjonują 1.964 indywidualne gospodarstwa rolne. Przeciętna powierzchnia użytków rolnych przypadająca na 1 gospodarstwo wynosi 3,22 ha i jest wyższa od średniej dla powiatu przemyskiego (2,94) oraz od średniej dla województwa podkarpackiego wynoszącej 2,37 ha. Struktura obszarowa gospodarstw na terenie gminy jest jednak niekorzystna, gdyż 92% ich ogólnej ilości, czyli 1.809 gospodarstw, nie przekracza 5 ha powierzchni. Gospodarstw dużych o powierzchni ponad 15 ha jest 30 i zajmują one 1.418 ha, co stanowi 22,4% powierzchni wszystkich gospodarstw rolnych na terenie gminy. Liczba dużych gospodarstw, a szczególnie ich powierzchnia, wykazuje ostatnio lekką tendencję wzrostową.

W strukturze gospodarstw indywidualnych zauważalny jest wzrost liczby nieruchomości rolnych o powierzchni do 1 ha, powstających głównie w wyniku podziału gospodarstw przekazywanych następcom. W gminie takich nieruchomości jest 862. Ich użytkownikami są w większości osoby pracujące poza rolnictwem, w tym również mieszkańcy Przemyśla. Niewątpliwy wpływ na to zjawisko ma podmiejski charakter gminy i obserwowany od wielu lat wzrastający trend do osiedlania się mieszkańców Przemyśla na terenach podmiejskich, gdzie istnieją bardziej sprzyjające warunki m.in. do zakładania firm (niższe ceny gruntów, dogodne powiązania komunikacyjne itp.).

Gospodarka rolna w gminie ma charakter wielokierunkowy z niewielkim udziałem specjalizacji. Powierzchnia zasiewów w gospodarstwach rolnych wynosi 3.208 ha, co stanowi 67% gruntów ornych. W produkcji roślinnej dominuje zdecydowanie uprawa zbóż, na którą przypada 70,7% powierzchni zasiewów.

Pełna struktura zasiewów na terenie gminy przedstawia się następująco:

  • zboża ogółem – 2.269 ha, tj. 70,7% pow. upraw

  • ziemniaki – 311 ha, tj. 9,7% -\\-

  • buraki cukrowe – 185 ha, tj. 5,8% -\\-

  • rzepak i rzepik – 175 ha, tj. 5,5% -\\-

  • pastewne – 136 ha, tj. 4,2% -\\-

  • strączkowe jadalne na ziarno – 11 ha, tj. 0,34% -\\-

  • warzywa – 90 ha, tj. 2,8% -\\-

  • pozostałe – 31 ha, tj. 1,0% -\\-

W produkcji zwierzęcej, która na terenie gminy ma charakter tradycyjny, dominuje hodowla trzody chlewnej, bydła mlecznego oraz drobiu. Stan pogłowia zwierząt gospodarskich na terenie gminy Przemyśl wg stanu z Powszechnego Spisu Rolnego 2002 przedstawia się następująco:

- Bydło – 829 sztuk

w tym: krowy – 586 -\\-

  • Trzoda chlewna – 1.447 -\\-

  • Kozy – 57 -\\-

  • Konie – 186 -\\-

  • Króliki – 625 -\\-

  • Drób – 24.891 -\\-

Uwarunkowania ekonomiczne produkcji rolnej na przestrzeni ostatnich lat spowodowały znaczący spadek zarówno produkcji roślinnej, jak i zwierzęcej w gminie. Podstawowe przyczyny tego zjawiska to niska opłacalność produkcji oraz załamanie się zorganizowanego rynku zbytu produktów rolnych. Zauważalnemu odchodzeniu wielu rolników od produkcji roślinnej i zwierzęcej towarzyszy wzrost zainteresowania uprawami ogrodniczo – sadowniczymi, co ma związek z chłonnym rynkiem miejskim. Zjawisku temu powinien towarzyszyć rozwój zaplecza przechowalniczo – przetwórczego, dla którego w gminie istnieją dogodne warunki lokalizacyjne, infrastrukturalne i komunikacyjne.

III.3. Lokalna infrastruktura techniczna.

III. 3.1 System komunikacyjny.

Sieć drogową w gminie tworzą: droga krajowa, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe oraz drogi gminne. Węzłem dróg krajowych i wojewódzkich, a także niektórych powiatowych, jest miasto Przemyśl. Drogi wojewódzkie występują w obu częściach gminy i stanowią osie ich układów komunikacyjnych. Droga krajowa ma bardzo krótkie przebiegi przez obszar gminy w terenach niezabudowanych.

Osią układu komunikacyjnego części północno – zachodniej jest droga wojewódzka Nr 884 relacji Przemysl – Domaradz przebiegająca przez tę część gminy przez miejscowości: Ostrów, Kuńkowce, Łętownia i Wapowce.

Osiami układu komunikacyjnego części południowo – wschodniej gminy są: droga powiatowa Nr 1091 relacji Przemysl – Fredropol, przebiegająca przez Pikulice i Grochowce oraz droga wojewódzka Nr 885 relacji Przemyśl – Hermanowice – granica państwa, przebiegająca przez Nehrybkę, Hermanowice i Malhowice. Obie te drogi łączą się na skrzyżowaniu na pograniczu Przemyśla, Nehrybki i Pikulic.

Sieć pozostałych dróg powiatowych i gminnych jest dowiązana do wyżej opisanych. Całość układu drogowego gminy stwarza dogodne powiązania zarówno wewnętrzne pomiędzy poszczególnymi miejscowościami, jak i zewnętrzne, w tym głównie z miastem.

Stan techniczny dróg wojewódzkich i krajowej jest dobry, natomiast dróg powiatowych i gminnych – bardzo zróżnicowany; od dróg o nawierzchni twardej ulepszonej po drogi gruntowe.

Aktualny stan sieci dróg powiatowych i gminnych na terenie gminy Przemyśl obrazuje poniższe zestawienie:

 

Tabela 6.

 

Numer i nazwa drogi

Długość teren gm.

Nawierzchnia ulepszona

Nawierzchnia nieulepszona

Drogi gruntowe

Drogi powiatowe:

1081 Łętownia-Bełwin-Świst

1101 Maćkowice-Ujkowice-Orzechowce

1103 Łętownia-Ujkowice

1102 Maćkowice-Kuńkowce

1120 Krówniki-Jaksmanice

1121 Przemyśl-Łuczyce-Rożubowice

1122 Łuczyce-Jaksmanice

1123 Nehrybka-Łuczyce

1097 Hermanowice-Stanisławczyk

1095 Kniażyce-Hermanowice

1094 Fredropol-Hermanowice

1091 Przemysl-Fredropol-Huwniki

1096 Grochowce-Witoszyńce

 

10750

4550

4020

7342

2194

5042

1150

2150

2195

3458

1847

4200

3655

4600

3600

4020

3904

314

5042

-

1050

2195

1000

1847

4200

3100

6150

950

-

3096

1880

-

1150

420

-

2358

-

-

-

-

-

-

342

-

-

-

680

-

100

-

-

555

Razem:

52553

34872

16004

1677

Drogi gminne:

3329001 Rożubowice – cmentarz

3329002 Malhowice – Stanisławczyk

3329003 Witoszyńce – Kniażyce

3329004 Grochowce – Witoszyńce

3329005 Pikulice – Grochowce

3329006 Ostrów – Żwirownia

3329007 Ostrów(kościół) – Zapora

3329008 Bażantarnia – Ujkowice (las)

 

1720

3930

2210

1420

2840

3920

1250

4950

1720

3930

760

1420

1050

3920

1250

2410

-

-

1450

-

1790

-

-

2540

-

-

-

-

-

-

-

-

Razem:

22240

16460

5780

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Źródło: Urząd Gminy Przemyśl

Łączna długość 13 – tu dróg powiatowych w obszarze gminy wynosi 52,6 km, w tym 34,9 km, tj. 66 % ma ulepszoną nawierzchnię, a 1,7 km ma nawierzchnię gruntową.

Na obszarze gminy przebiega obecnie 8 dróg statutowo gminnych o łącznej długości 22,2 km, z czego 16,5 km ma nawierzchnię ulepszoną. Drogi gminne na znacznych odcinkach są mocno zniszczone, dlatego też wymagają remontów i modernizacji nawierzchni, a także wyznaczenia pasów drogowych z uwzględnieniem potrzeby wydzielenia poboczy dla ruchu pieszego i rowerowego.

Przez teren gminy przebiega jednotorowa linia kolejowa Przemyśl – Malhowice, obecnie nieeksploatowana. W latach ubiegłych był to czynny szlak tranzytowy (przez Ukrainę) do Ustrzyk Dolnych i Zagórza. Linia ta może być w przyszłości uruchomiona w przypadku utworzenia w Malhowicach drogowo – kolejowego przejścia granicznego. W miejscowościach Stani-

sławczyk i Malhowice znajdują się budynki stacji osobowych (obiekty zabytkowe dawnej kolei galicyjsko – węgierskiej). W miejscowości Krówniki znajduje się bocznica kolejowa towarowa (dawniej teren zamknięty MON).

Przewozy lotnicze zabezpiecza lotnisko w Jasionce k. Rzeszowa (około 80 km od Przemyśla), które zapewnia dostęp do wszystkich rodzajów środków transportu lotniczego.

Na terenie gminy znajduje się 1 stacja paliwa gazowego w miejscowości Ostrów. Istnieją dogodne warunki przestrzenne dla lokalizacji stacji paliwowych przy głównych szlakach komunikacyjnych.

Potrzeby mieszkańców gminy w zakresie komunikacji masowej zabezpieczają przede wszystkim autobusy linii podmiejskich MZK Sp. z o.o. w Przemyślu, a częściowo również linie autobusowe PKS i prywatne.

III. 3.2 Gospodarka wodno – ściekowa.

Wodociągi

Sieć wodociągowa w gminie jest jeszcze słabo rozwinięta. Jej łączna długość wynosi 56 km, a liczba gospodarstw domowych podłączonych do sieci wynosi 637.

Z ujęcia dla miasta Przemyśla zaopatrywane są w wodę miejscowości:

  • Krówniki – 116 gosp. dom. (84%)

  • Łuczyce – 87 gosp. dom. (90%)

  • Rożubowice – 58 gosp. dom. (70%)

  • Ostrów – 194 gosp. dom. (42%)

  • Pikulice – 53 gosp. dom. (41%)

Ponadto miejscowość Ujkowice posiada sieć wodociągową zasilaną z ujęcia głębinowego w pobliskich Orzechowcach z sąsiedniej gminy Żurawica. Do sieci w Ujkowicach podłączonych jest 70 użytkowników, tj. 26% ogólnej liczby gospodarstw we wsi.

W miejscowości Nehrybka znajduje się ujęcie wody głębinowej o wydajności 6m3/h, z którego siecią o długości ok. 800 m zaopatrywany jest w wodę zespół 10 budynków komunalnych liczących 59 mieszkań. Ujęcie i sieć zarządzane są przez gminę

Słabo rozwinięty na terenie gminy system wodociągowy jest wyznacznikiem głównego kierunku działań władz gminy, jakim będzie w najbliższych latach. budowa sieci wodociągowej z jej sukcesywnym doprowadzeniem do wszystkich miejscowości gminy.

Gospodarka ściekowa

W gminie brak jest oczyszczalni ścieków. Sieć kanalizacji sanitarnej realizowana jest od kilku lat w miejscowościach Ostrów i Nehrybka, przy czym w tej ostatniej miejscowości istniał już wcześniej 900 – metrowy odcinek kanalizacji odprowadzający ścieki z zespołu budynków komunalnych wielomieszkaniowych.

Łączna długość zrealizowanej do końca 2004 r. sieci kanalizacyjnej w gminie wynosi 15,5 km. Długość sieci w Ostrowie wynosi 10,2 km i podłączonych jest do niej 26% budynków mieszkalnych, natomiast w Nehrybce z kanalizacji sanitarnej długości 5,3 km korzysta ponad 50% gospodarstw domowych. Obecnie w trakcie realizacji jest następny odcinek kanalizacji w Ostrowie oraz końcowy etap kanalizacji w Nehrybce.

Planowana jest budowa nowych sieci kanalizacyjnych do objęcia nią docelowo wszystkich miejscowości w gminie, przy założeniu odprowadzania ścieków do oczyszczalni w Przemyślu, za wyjątkiem miejscowości Ujkowice, gdzie w drodze porozumienia z sąsiednią gminą Żurawica, możliwe będzie odprowadzanie ścieków do funkcjonującej w Orzechowcach oczyszczalni grupowej.

Ze względu na konfigurację obszaru gminy sieć kanalizacyjna będzie musiała być wyposażona w przepompownie ścieków.

Gospodarka wodna

Na terenie gminy Przemyśl brak jest zbiorników retencyjnych i przepompowni wód. Zagrożenie powodziowe stwarzają zarówno wody Sanu, jak i Wiaru. Według operatu powodziowego sporządzonego dla gminy Przemyśl zasięg wód powodziowych stuletnich może zagrażać bezpośrednio części zabudowy miejscowości nadsańskiej Ostrów. Granica zasięgu wody stuletniej Sanu stanowi barierę dla rozwoju miejscowości Ostrów w paśmie nadrzecznym, a także ogranicza zagospodarowanie tych terenów dla celów rekreacyjnych. Wody powodziowe rzeki Wiar natomiast mogą zagrażać zabudowanym fragmentom miejscowości Łuczyce i Nehrybka. Wiar posiada wały przeciwpowodziowe w przepływie przez miejscowość Krówniki i częściowo Łuczyce.

Zagrożone zalewaniem tereny obecnie zabudowane wszystkich wyżej wymienionych miejscowości powinny być objęte zakazem doinwestowywania, czyli wyłączone z dalszej zabudowy.

Krótkotrwałe zagrożenia powodziowe, występujące przy intensywnych opadach, powodować mogą płynące w gminie potoki, a mianowicie: potok Łętowianka w przepływie przez Bełwin i Łętownię, potok Malinowski w przepływie przez Hermanowice oraz potok Jawor w przepływie przez Pikulice i Nehrybkę. Przeciwdziałanie ich wylewom winno polegać na regulacji koryt z oczyszczeniem ich linii brzegowych dla kontroli i udrożnienia przepływów.

Melioracje

System urządzeń melioracyjnych w gminie Przemyśl tworzą cieki melioracji podstawowej, do których należą potoki: Krównicki, Malinowski, Jawor i Ostrów oraz powiązane z nimi cieki melioracji podstawowej, tj: rowy melioracyjne o łącznej długości 53,6 km. Ogólna powierzchnia gruntów zmeliorowanych w gminie wynosi 1.010 ha, w tym zdrenowanych jest 774 ha.

Urządzenia melioracji podstawowej podlegają utrzymaniu ze środków Skarbu Państwa, natomiast cieki melioracji szczegółowej – ze środków własnych użytkowników.

Na obszarze gminy Przemyśl ostatnie prace melioracyjne prowadzone były w latach 80 – tych, dlatego też znaczna część urządzeń melioracyjnych jest w złym stanie technicznym i wymagać będzie gruntownej konserwacji i udrożnienia. Obecnie na zlecenie Podkarpackiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych opracowywany jest projekt inwestycyjny dotyczący odtworzenia rowów melioracyjnych na terenie miejscowości Ostrów.

Gospodarka odpadami

Gmina nie posiada własnego składowiska odpadów komunalnych. Odpady z terenu gminy wywożone są obecnie na składowisko w miejscowości Młyny (gmina Radymno).

Gromadzenie odpadów w gminie reguluje stosowna uchwała Rady Gminy i od lat 90 – tych odbywa się z zastosowaniem systemu kontenerowego. Nie prowadzi się selektywnej zbiórki odpadów. Prowadzona edukacja proekologiczna społeczeństwa w powiązaniu ze stosowaniem kar administracyjnych spowodowały prawie całkowitą likwidację „dzikich” wysypisk odpadów i śmieci.

Na terenie gminy nie planuje się budowy składowisk odpadów, które nadal wywożone będą bądź na składowisko w Młynach, bądź na niedawno oddane do użytku miejskie składowisko odpadów w Przemyślu w sąsiedztwie wsi Pikulice.

 

III. 3.3. Energetyka i gazownictwo.

Elektroenergetyka

Gmina posiada dobrze rozwiniętą sieć elektroenergetyczną opartą na systemie napowietrznych linii średniego napięcia zasilających stacje transformatorowe słupowe i naziemne SN/NN rozlokowane w strukturze osadniczej. Zelektryfikowanie obszaru gminy jest 100 – procentowe.

Sieć elektroenergetyczna gminy dowiązana jest do Głównych Punktów Zasilania Elektroenergetycznego WN/SN położonych w Przemyślu i należących do miejskiego systemu elektroenergetycznego miasta.

Wewnętrzny system elektroenergetyczny gminy został w ostatniej dekadzie zmodernizowany i w pełni zabezpiecza aktualne potrzeby mieszkaniowe i gospodarcze.

Do produkcji energii elektrycznej na potrzeby lokalne mogą być wykorzystane w przyszłości na obszarze gminy odnawialne źródła energii, przede wszystkim wiatru i w mniejszym stopniu wody.

Gazownictwo

Na terenie gminy dobrze rozbudowana jest sieć rurociągów gazowych, co zapewnia korzystne warunki do inwestowania. Do wszystkich miejscowości gminy doprowadzone są sieci gazowe, przy czym z gazu korzysta około 86% gospodarstw domowych. Sieć gazowa gminy oparta jest na systemie gazociągów, średnioprężnych, gazociągów rozdzielczych, odgałęzień i przyłączy do budynków. Sieć części południowo – wschodniej gminy zasilana jest ze stacji redukcyjno – pomiarowej I i II stopnia w Hermanowicach oraz ze stacji na terenie Przemyśla, natomiast sieć części północno – zachodniej ze stacji redukcyjno - pomiarowych położonych na terenie Przemyśla i sąsiedniej gminy Żurawica (dla wsi Ujkowice).

Przez teren gminy tranzytem przebiegają gazociągi ekspedycyjne wysokiego ciśnienia, w tym gazociąg transgraniczny Hermanowice – Strachocina ze stacją pomiarową w Stanisławczyku.

W obszarze gminy gaz ziemny eksploatowany jest w ramach obszaru górniczego „Przemyśl”. Kopalnia gazu stanowi węzeł technologiczny, w którym zbiegają się gazociągi przesyłowe systemu ogólnokrajowego. Czynne otwory gazowe i związana z nimi sieć gazociągów kopalnianych posiadają określone przepisami szczególnymi strefy ochronne, które stwarzają utrudnienia w zabudowie i zagospodarowaniu gruntów w ich otoczeniu.

Ciepłownictwo

W gminie Przemyśl brak jest scentralizowanych systemów zaopatrzenia w ciepło. Potrzeby cieplne obiektów kubaturowych w gminie, w tym zabudowy mieszkaniowej, realizowane są indywidualnie, co skutkuje rozproszeniem punktów emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłów do powietrza atmosferycznego na obszarze gminy.

Wiejska sieć osadnicza nie sprzyja stosowaniu scentralizowanych systemów grzewczych. Poprawy sytuacji w zakresie ochrony powietrza przed zanieczyszczeniem od kotłowni indywidualnych należy poszukiwać w szerszym stosowaniu paliw ekologicznych do produkcji ciepła, np. gazu ziemnego czy olei opałowych, a także energii ze źródeł odnawialnych (biomasa i biogaz, energia wiatru i wody, energia słoneczna).

Energetyka odnawialna

Realizacja idei zrównoważonego rozwoju, będącej obecnie wyznacznikiem przemian społeczno – gospodarczych, wymaga poszukiwania i stosowania źródeł energii nie oddziaływujących szkodliwie na środowisko, czyli tzw. odnawialnych źródeł energii (OZE). W strukturze zużycia energii w gminie, podobnie jak w całym kraju, dominuje obecnie zużycie nośników nieodnawialnych – węgla kamiennego i gazu ziemnego. Na obszarze gminy Przemyśl odnawialnymi źródłami energii o potencjale umożliwiającym ich praktyczne wykorzystanie są: biomasa, wiatr i w znacznie mniejszym stopniu woda.

Biomasa, jako źródło energii, to drewno opałowe pochodzenia leśnego spalane bezpośrednio w paleniskach otwartych lub zamkniętych (kotły i piece) oraz wykorzystywane pośrednio w drodze wstępnej gazyfikacji w odrębnych gazyfikatorach ze spalaniem otrzymanego w ten sposób gazu palnego w kotłach.

Położenie gminy w obrębie mocno przewietrzanej doliny Sanu stwarza dobre warunki do wykorzystania wiatru jako źródła energii poprzez uruchomianie siłowni wiatrowych małej mocy, produkujących energię elektryczną dla potrzeb lokalnych i indywidualnych.

Wykorzystanie energii wód płynących jako źródła energii na terenie gminy dotyczy potoku Łętowianka, przepływającego wartkim nurtem przez Bełwin i Łętownię, którego energia może być wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej w mikroelektrowni przepływowej o mocy poniżej 200 kW, zużywanej na miejscu.

III.3.4. Telekomunikacja

W gminie funkcjonują dwa podstawowe systemy telefoniczne – przewodowy oraz bezprzewodowy radiowy.

Z telefonii przewodowej korzystają mieszkańcy miejscowości: Krówniki, Łuczyce, Nehrybka, Hermanowice część Pikulic, Ostrów, Kuńkowce, Łętownia, Bełwin i Wapowce. Gminna sieć telefoniczna przewodowa prowadzona systemem napowietrznym i doziemnym kablowym obejmuje połączenia linii telefonicznych pomiędzy centralami automatyczną w Kuńkowcach i regionalną w Przemyślu, a poszczególnymi abonamentami.

Mieszkańcy pozostałych miejscowości gminy korzystają z telefonii bezprzewodowej radiowej. I tak:

  • miejscowości Rożubowice, Stanisławczyk i Malhowice znajdują się w zasięgu obsługi masztu radiowego zlokalizowanego w Rożubowicach,

  • miejscowości Grochowce i Witoszyńce korzystają z masztu radiowego umocowanego na wieży kościoła w Grochowcach,

  • środkowa i zachodnia część Pikulic jest w zasięgu obsługi masztu radiowego na wieży kościoła w Pikulicach,

  • miejscowość Ujkowice znajduje się w zasięgu masztu radiowego zlokalizowanego na najwyższym zachodnim skraju tej miejscowości.

Maszty wolnostojące usytuowane są w terenach rolnych poza terenami osiedleńczymi, natomiast moc urządzeń nadawczo – odbiorczych przy masztach usytuowanych na wieżach kościołów uwzględnia oddziaływanie pola elektromagnetycznego na zdrowie mieszkańców z pobliskich terenów mieszkaniowych.

Według stanu na koniec 2004 r. liczba abonentów instytucjonalnych w gminie wynosiła 105, a abonamentów indywidualnych 1.540, co daje wskaźnik 70% mieszkań posiadających telefon stacjonarny.

Cały obszar gminy znajduje się w zasięgu telefonii komórkowej. Odbiór telewizji i stacji radiowych nadających w pasmach UKF następuje z przekaźnika w Przemyślu.

IV. ZADANIA POLEGAJĄCE NA POPRAWIE SYTUACJI NA TERENIE GMINY.

POCZĄTEK STRONY

IV. 1. Działania przewidziane do realizacji w gminie.

 

Podstawowym działaniem na rzecz zrównoważonego rozwoju gminy będzie wdrażanie do realizacji inwestycji mających na celu zapewnienie poprawy sytuacji społeczno - gospodarczej na jej obszarze.

Na podstawie zawartego w niniejszym Planie raportu diagnostycznego i przeprowadzonej konsultacji społecznej Gmina określa zadania, jakie należy w bliskiej i dalszej przyszłości zrealizować, aby poprawić atrakcyjność gminy z korzyścią dla jej mieszkańców oraz inwestorów zewnętrznych.

W zależności od wpływu na poszczególne sfery życia społeczno – gospodarczego, działania jakie będą podejmowane przez gminę można podzielić na:

a) wpływające na poprawę warunków i jakość życia mieszkańców,

Zakres działań, które będą przez gminę realizowane w tym kierunku jest dość szeroki i bardzo często zadania te powiązane są bezpośrednio z działaniami wpływającymi na rozwój infrastruktury technicznej. Projektując zadania na przyszłość Gmina Przemyśl bierze pod uwagę przede wszystkim dobro swoich mieszkańców. Podstawowym czynnikiem dla realizacji tego celu jest właśnie rozwój infrastruktury technicznej, która poprawi warunki i standard życia mieszkańców gminy, a równocześnie przyczyni się do poprawy jej atrakcyjności, zarówno pod względem inwestycyjnym (stworzy warunki do rozwoju przedsiębiorczości), jak i turystycznym (umożliwi rozwój turystyki, w szczególności agroturystyki) na obszarze gminy.

b) wpływające na rozwój infrastruktury technicznej,

Poziom rozwoju infrastruktury technicznej stanowi podstawę lokalnego rozwoju, decyduje o funkcjach wewnętrznych i zewnętrznych gminy, a także poszczególnych miejscowości na jej terenie. Dlatego też głównym zadaniem w tym obszarze, mającym decydujący wpływ na rozwój gminy, będzie uzupełnianie braków w infrastrukturze drogowej, uzbrajanie terenów gminy w sieci wodociągowe, kanalizacyjne i gazownicze, usuwanie lokalnych zagrożeń ekologicznych itp.

c) wpływające na poprawę środowiska przyrodniczego.

Gmina Przemysl posiada w swych granicach na znacznej przestrzeni obszary prawnie chronione, o wysokich walorach naturalnego środowiska przyrodniczego, krajobrazowych i turystycznych, w tym również tereny o znaczeniu ponad gminnym oraz obszary funkcjonujące na zasadach szczególnych. W związku z tym duże znaczenie mieć będą działania mające na celu zachowanie lub poprawę stanu środowiska przyrodniczego w gminie, szczególnie stanu wód, gleb i lasów. Prowadzona będzie odpowiednia polityka inwestycyjna, uwzględniająca właściwe powiązanie funkcji przyrodniczo – krajobrazowych z zagospodarowaniem obszaru. Priorytetowym zadaniem gminy w tym temacie będzie budowa sieci wodociągowych i kanalizacyjnych oraz opracowanie kompleksowego programu gospodarowania odpadami w gminie z zachowaniem norm ochrony środowiska.

d) wpływające na poprawę otoczenia kulturowego, turystycznego i sportowego,

Są to wszelkiego rodzaju działania, zarówno inwestycyjne jak i pozainwestycyjne, które przyczyniać się będą do rozwoju gminy w dziedzinie kultury, sportu i turystyki. W tym celu realizowane będą zadania ukierunkowane na zwiększenie aktywności sportowej mieszkańców, szczególnie młodzieży szkolnej, ożywienie działalności kulturalnej w środowisku wiejskim oraz na ochronę posiadanych zabytków kultury materialnej i ich wykorzystanie pod kątem turystyczno – krajoznawczym. Niezbędna tu będzie również poprawa stanu infrastruktury turystyczno – sportowo – rekreacyjnej w gminie. Wpłynie to bezpośrednio na podniesienie jej atrakcyjności nie tylko dla mieszkańców, ale również w stosunku do odwiedzających ją turystów.

e) inne,

Poza wyżej wymienionymi działaniami Gmina będzie realizować szereg innych przedsięwzięć, dotyczących m.in. budowy społeczeństwa informacyjnego w oparciu o nowe technologie, poprawy stanu infrastruktury oświatowej, bezpieczeństwa publicznego, pomocy społecznej, promocji gminy, a także współpracy transgranicznej.

IV. 2. Zidentyfikowane obszary programowe.

 

Plan Rozwoju Lokalnego jest planem operacyjnym do opracowanego w 2002 roku „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Przemyśl”. Na podstawie dokonanej oceny sytuacji społeczno – gospodarczej w gminie i wynikających z niej najpilniejszych potrzeb Plan Rozwoju przedstawia konkretne projekty zadań, które powinny być w gminie realizowane. Ponadto ma on za zadanie dostosować politykę rozwojową gminy Przemyśl do polityki regionalnej Unii Europejskiej. Odzwierciedleniem polityki regionalnej Unii są fundusze strukturalne, w tym m.in. mający największe znaczenie dla gmin Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.

W wyniku porównania i podjętej próby dostosowania założeń „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Przemyśl” do programowych dokumentów unijnych ustalone zostały tzw. obszary programowe, w których realizowane będą nadal podstawowe założenia rozwojowe nakreślone w „Studium”. Wyznaczone one zostały w sposób zależny, uzupełniający się i łącznie wskazują drogę rozwoju gminy Przemyśl.

Wśród obszarów programowych gminy wymienić należy:

1. Obszary wiejskie, w których działania koncentrować się będą na:

  • Budowie i modernizacji dróg gminnych i powiatowych,

  • Uzbrojeniu terenów pod potrzeby rozwoju przedsiębiorczości,

  • Budowie i modernizacji sieci energetycznych,

  • Budowie ścieżek rowerowych.

2. Infrastruktura ochrony środowiska, gdzie działania koncentrować się będą na:

  • Budowie i modernizacji urządzeń zaopatrzenia w wodę,

  • Budowie sieci kanalizacyjnej,

  • Likwidacji dzikich wysypisk,

  • Budowie i modernizacji wałów przeciwpowodziowych,

  • Budowie urządzeń do produkcji energii ze źródeł odnawialnych.

3. Infrastruktura drogowa, gdzie działania koncentrować się będą na:

  • Budowie i zagospodarowaniu miejsc parkingowych,

  • Modernizacji i rozbudowie lokalnego układu transportowego,

  • Budowie i modernizacji oświetlenia.

4. Infrastruktura społeczna, gdzie działania koncentrować się będą na:

  • Budowie i modernizacji obiektów dydaktycznych,

  • Budowie i przebudowie obiektów sportowych i rekreacyjnych.

  • Rozwoju i modernizacji infrastruktury służącej rozwijaniu aktywnych form turystyki.

  • Renowacji i rewaloryzacji obiektów zabytkowych wraz z ich otoczeniem.

5. Zasoby ludzkie, gdzie działania koncentrować się będą na:

  • wspieraniu osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym.

6. Społeczeństwo informacyjne, gdzie działania koncentrować się będą na:

  • Modernizacji infrastruktury informatycznej,

  • Budowie i wdrażaniu platform elektronicznych dla zintegrowanego systemu wspomagania zarządzania, w tym na poziomie gminnym,

  • Przygotowaniu instytucji publicznych, w tym lokalnej administracji samorządowej i oświaty, do elektronicznego obiegu dokumentów, elektronicznej ich archiwizacji oraz rozwoju elektronicznych usług dla ludności z wykorzystaniem podpisu elektronicznego – jeśli zadania stanowić będą część szerszego projektu,

  • Tworzenie Publicznych Punktów Dostępu do Internetu.

IV. 3. Lista zadań do realizacji w gminie.

Prezentowany w tym rozdziale imienny wykaz projektów prorozwojowych, które gmina Przemyśl zamierza realizować w najbliższych latach, stanowi kluczową część opracowanego Planu Rozwoju Lokalnego. Zadania wpisane do poniższej listy są bowiem konkretyzacją wskazywanych w treści opracowania niezbędnych kierunków działań, mających przynieść poprawę sytuacji społeczno – gospodarczej w gminie.

Zaplanowane przedsięwzięcia podzielono na 2 etapy:

I etap: lata 2004 – 2006

II etap: lata 2007 – 2013

Dla większości zadań realizowanych w latach 2004 – 2006 określono ich szacunkowe wartości, a dla niektórych zadań podano znane już wartości kosztorysowe. W oparciu o te dane wyszacowane zostały wartości poszczególnych zadań planowanych do realizacji w latach 2007 – 2013. Lista przedstawionych niżej zadań została wypracowana w trakcie debaty społecznej przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2004 r. z udziałem przedstawicieli władz gminnych i lokalnych liderów.

Harmonogram rzeczowo – finansowy projektów Gminy Przemyśl.

Tabela 7.

Lata 2004 – 2006

Lp.

Nazwa inwestycji

Szacunkowa wartość

1.

Kanalizacja wsi Nehrybka – II etap, zad.3

450.000

2.

Kanalizacja wsi Ostrów – II etap

3.859.000

3.

Budowa wodociągu dla wsi Stanisławczyk

214.000

4.

Kanalizacja wsi Pikulice

2.676.000

5.

Kanalizacja wsi Krówniki – I etap

500.000

6.

Kanalizacja wsi Kuńkowce – I etap

500.000

7.

Budowa wodociągu dla wsi Hermanowice – I etap

140.000

8.

Budowa wodociągu dla wsi Grochowce – I etap

140.000

9.

Budowa wodociągu dla wsi Ostrów – I etap

140.000

10.

Remonty dróg gminnych ogółem:

w tym: - Ostrów (770 mb)

- Ujkowice (800 mb)

- Nehrybka (570 mb)

- Witoszyńce (650 mb)

- Grochowce (250 mb)

720.000

180.000

180.000

160.000

140.000

60.000

11.

Remonty dróg wewnętrznych ogółem:

w tym: - Ujkowice (500 mb)

- Kuńkowce (350 mb)

- Krówniki (500 mb)

- Hermanowice (250 mb)

- Łuczyce (250mb)

- Rożubowice (350mb)

- Wapowce (400 mb)

- Ostrów (300 mb)

580.000

100.000

70.000

100.000

50.000

50.000

70.000

80.000

60.000

12.

Remonty szkół i przedszkoli ogółem:

w tym: - Ostrów

- Nehrybka

- Ujkowice

- Łętownia

- Grochowce

- Hermanowice

- Krówniki

1.200.000

250.000

250.000

150.000

200.000

180.000

120.000

50.000

13.

Remonty świetlic ogółem

100.000

14.

Budowa oświetlenia ulicznego

36.000

15.

Remonty cmentarzy i domów przedpogrzebowych - ogółem

25.000

16.

Przygotowanie ścieżek rowerowych, przyrodniczo - dydaktycznych i szlaków turystycznych

50.000

17.

Przystosowanie w celach turystycznych fortów „Twierdzy Przemyśl”

100.000

Razem I etap 2004 – 2006:

11.430.000

Lata 2007 – 2013  

Lp.

Nazwa inwestycji

Szacunkowa wartość

1.

Kanalizacja wsi Krówniki – II etap

1.700.000

2.

Kanalizacja wsi Kuńkowce – II etap

2.000.000

3.

Budowa wodociągu dla wsi Grochowce – II etap

650.000

4.

Budowa wodociągu dla wsi Hermanowice – II etap

470.000

5.

Budowa wodociągu dla wsi Ostrów – II etap

350.000

6.

Budowa wodociągu dla wsi Pikulice – c.d.

130.000

7.

Budowa wodociągu dla wsi Malhowice

270.000

8.

Budowa wodociągu dla wsi Nehrybka

980.000

9.

Budowa wodociągu dla wsi Kuńkowce

550.000

10.

Budowa wodociągu dla wsi Łętownia i Bełwin

590.000

11.

Budowa wodociągu dla wsi Wapowce

390.000

12.

Budowa wodociągu dla wsi Ujkowice – c.d.

380.000

13.

Budowa wodociągu dla wsi Witoszyńce

350.000

14.

Kanalizacja wsi Grochowce

3.500.000

15.

Kanalizacja wsi Hermanowice

2.700.000

16.

Kanalizacja wsi Łętownia i Bełwin

2.900.000

17.

Kanalizacja wsi Wapowce

2.100.000

18.

Kanalizacja wsi Ujkowice – I etap

1.600.000

19.

Kanalizacja wsi Łuczyce

1.500.000

20.

Kanalizacja wsi Rożubowice

1.500.000

21.

Kanalizacja wsi Malhowice i Stanisławczyk

1.900.000

22.

Kanalizacja wsi Witoszyńce

1.800.000

23.

Remonty dróg gminnych i wewn. ogółem

660.000

24.

Budowa i modernizacja oświetleń ulicznych

40.000

25.

Remonty szkół i przedszkoli ogółem

700.000

26.

Budowa boisk sportowych

150.000

27.

Budowa sal gimnastycznych przy szkołach

500.000

28.

Remonty świetlic wiejskich ogółem

180.000

29.

Remont budynków Ochotniczych Straży Pożarnych

60.000

30.

Prace renowacyjne parku podworskiego w Ostrowie

100.000

31.

Przygotowanie ścieżek rowerowych i szlaków turystycznych

50.000

32.

Przygotowanie w celach turystycznych fortów „Twierdzy Przemyśl”

300.000

33.

Zagospodarowanie terenów nad Sanem w Ostrowie na cele rekreacyjno – sportowe

200.000

34.

Renowacja rowów i cieków wodnych na terenie gminy

40.000

35.

Zalesianie nieużytków na terenie gminy

30.000

36.

Przeprowadzanie szerokiej kampanii społecznej „Nie alkoholizmowi i narkomanii”

50.000

 

Razem II etap 2007 – 2013:

31.370.000

 

Ogółem

42.800.000

 

Przedstawiona lista zadań stanowi bardzo szeroki program inwestycyjny gminy Przemyśl na lata 2004 -2013. Zakres rzeczowo – finansowy tego programu jest odzwierciedleniem najpilniejszych potrzeb w poszczególnych miejscowościach gminy zgłoszonych w trakcie konsultacji społecznej. Dlatego też na liście dominują zadania z zakresu infrastruktury ochrony środowiska, drogowej i edukacyjno – sportowej. Realizacja tych projektów przyczyni się nie tylko do zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej gminy Przemyśl, ale także rozwiąże problemy środowiskowe oraz dostosuje politykę gminy do założeń i celów polityki Wspólnot Europejskich.

Przyjęcie do Planu Rozwoju Lokalnego tak szerokiego wachlarza zadań inwestycyjnych, znacznie wykraczającego poza realne możliwości budżetu gminy, oparto na optymistycznej prognozie odnośnie pozyskiwania środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ( i ewentualnie Funduszu Spójności) na dofinansowanie ze środków strukturalnych w ramach Zintegrowanego

Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.

Globalna wartość szacunkowa planowanych do realizacji zadań w najbliższych 10-ciu latach wynosi 42,8 mln zł, co jest kwotą bardzo dużą w zestawieniu z kwotą średniorocznych wydatków majątkowych w budżecie gminy, wynoszącą 1,2 – 1,3 mln zł. Dla realizacji zakładanego tak szerokiego programu inwestycyjnego niezbędne będzie zwiększenie wydatków majątkowych do poziomu 3 – 3,5 mln zł średniorocznie, przy uwzględnieniu odpowiedniego dopływu środków z funduszy unijnych.

Prezentowana lista zadań ma charakter otwarty, a ujęte w niej tytuły projektów nie są podane w porządku ściśle chronologicznym. Kolejność wdrażania do realizacji poszczególnych zadań pozostaje w gestii Rady Gminy i ustalana będzie corocznie na etapie uchwalania budżetu gminy.

V. POWIĄZANIE PLANOWANYCH PROJEKTÓW Z DZIAŁANIAMI REALIZOWANYMI OBECNIE NA TERENIE GMINY.

POCZĄTEK STRONY

Gmina Przemyśl nie opracowywała wcześniej wieloletniej „Strategii rozwoju gminy”, dlatego też większość zadań inwestycyjnych obecnie realizowanych przez władze gminy wynika ze „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Przemyśl” opracowanego w 2002 r. i przyjętego Uchwałą Rady Gminy w tymże roku. Dokument ten jest podstawą do podejmowania długookresowych i bieżących decyzji związanych z rozwojem gminy. Określone w opracowanym „Studium” główne kierunki rozwoju gminy to:

  • Infrastruktura techniczna,

  • Środowisko naturalne,

  • Rozwój społeczny i oświata,

  • Rolnictwo i przetwórstwo rolno – spożywcze,

  • Turystyka i rekreacja.

Studium określa politykę przestrzenną gminy i służy jako dokument, na podstawie którego następuje koordynacja działań związanych z zagospodarowaniem terenów na obszarze gminy Przemysl.

W ostatnich latach postawiono większy nacisk na podjęcie realizacji inwestycji służących poprawie stanu infrastruktury technicznej, a zwłaszcza z zakresu gospodarki wodno - ściekowej, która na terenie gminy ma pewne zaległości rozwojowe. W tej sferze zrealizowane zostały wodociągi w Krównikach, Łuczycach, Rożubowicach i częściowo w Ostrowie, Pikulicach i Ujkowicach.

W oparciu o pozyskane środki z funduszów przedakcesyjnych PHARE i SAPARD oraz z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa realizowana jest sieć kanalizacji sanitarnej w Nehrybce i Ostrowie. W roku 2004 ma być rozpoczęta budowa wodociągu dla wsi Stanisławczyk, a w latach najbliższych – budowa kanalizacji w miejscowościach Pikulice, Kuńkowce i Krówniki oraz wodociągów w kilku miejscowościach gminy.

Działania władz gminy w ostatnim okresie koncentrowały się również na poprawie infrastruktury edukacyjnej. Nie tak dawno została oddana do użytku szkoła w Krównikach, budowana również przy dużym udziale pozyskanych środków od władz wojewódzkich.

 

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl jest łącznikiem pomiędzy dokumentami planistycznymi przygotowanymi przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, a unijnymi dokumentami programowymi obowiązującymi od 1 maja 2004 r.

VI. OCZEKIWANE WSKAŹNIKI OSIĄGNIĘĆ PLANU ROZWOJU LOKALNEGO.

POCZĄTEK STRONY

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Przemysl określa przede wszystkim obszary programowe wynikające z dokumentów programowych funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Obszary programowe są ściśle powiązane z kierunkami rozwoju przyjętymi w „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Przemyśl”. W celu sprawnej realizacji Planu Rozwoju konieczne jest szczegółowe rozpisanie wcześniej uzgodnionych obszarów programowych na działania rozłożone w czasie i konsekwentne ich realizowanie w zgodzie ze sprecyzowanymi celami oraz realnym budżetem.

Realizacja zadań przyjętych w Planie Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl winna przynieść następujące istotne wskaźniki osiągnięć i efektów:

  • poprawę jakości środowiska naturalnego oraz standardu życia mieszkańców Gminy w związku z budową sieci wodociągowej i kanalizacyjnej,

  • tworzenie infrastruktury technicznej sprzyjającej rozwojowi małej i średniej przedsiębiorczości,

  • rozwój infrastruktury niezbędnej dla rozwoju nowoczesnego rolnictwa poprzez budowę i remonty dróg, wodociągów i kanalizacji,

  • poprawę bazy edukacyjnej dla młodzieży poprzez remonty i modernizację obiektów szkolnych,

  • rozszerzenie oferty i zwiększenie dostępności do bazy kulturalnej, sportowej i turystyczno- – rekreacyjnej.

Dla poszczególnych działań określonych w niniejszym Planie Rozwoju Lokalnego Gminy można określić oczekiwane wskaźniki, które dzielimy na:

  • wskaźniki produktu, które określają, jaki będzie bezpośredni wynik podejmowanych działań,

  • wskaźniki rezultatu, przedstawiające bezpośrednie i natychmiastowe efekty wdrożenia działania,

  • wskaźniki oddziaływania, które prezentują konsekwencje realizacji przedsięwzięcia w przyszłości. Mogą one mieć charakter zarówno bezpośredni (bezpośrednie oddziaływanie na sfery życia społeczno – gospodarczego w dłuższym okresie czasu), jak i pośredni (długofalowy wpływ przedsięwzięcia na dziedziny życia społ. – gosp. nie związane bezpośrednio z realizowanym działaniem).

 Wskaźniki osiągnięć w efekcie działań realizowanych w gminie Przemyśl

 

Tabela 8.

 

Lp.

Nazwa działania

Wskaźniki osiągnięć

Produkty

Rezultaty

Oddziaływanie

1.

Budowa sieci wodociągowych i kanalizacyjnych

Długość sieci rozdzielczej wodociągów (km). Długość sieci kanalizacyjnych (km)

Liczba osób (gosp. dom) korzystających z wodociągów (%). Liczba osób (gosp. dom) korzystających z kanalizacji.

Liczba osób (gosp.dom) podpiętych do wodociągu, ilość ścieków odprowadzonych (hm3/h).

2.

Budowa i modernizacja wałów przeciwpowodziowych

Rozmiary urządzeń zapobiegających powodziom.

Obszar zabezpieczony przed powodzią (ha).

Liczba osób (gospodarstw) zabezpieczonych przed powodzią.

3.

Budowa i modernizacja dróg gminnych i powiatowych

Długość dróg powiatowych i gminnych (km)

Powierzchnia terenów inwest., które stały się dostępne w wyniku budowy i modernizacji dróg i uzbrojenia terenu (ha).

Natężenie ruchu i bezpieczeństwo

4.

Uzbrojenie terenów pod potrzeby rozwoju przedsiębiorczości

Liczba projektów kompleksowego uzbrojenia terenu przeznaczonego pod inwestycje

Powierzchnia terenów inwest., które stały się dostępne w wyniku uzbrojenia terenów.

Liczba nowopowstałych podmiotów gospodarczych

5.

Budowa i rozbudowana istniejących obiektów sportowych i rekreacyjnych

Powierzchnia i ilość nowych i (lub) zmodernizowanych obiektów przezn. na cele sportowe i rekreacyjne.

Liczba osób korzystających z nowej infrastruktury sportowej i rekreacyjnej.

Liczba nowych przedsiębiorców w obszarze sportu i rekreacji.

 

6.

Budowa ścieżek rowerowych

Liczba projektów z zakresu lokalnej infrastruktury turystycznej.

Liczba korzystających turystów.

Liczba nowych przedsiębiorstw w obszarze turystyki i rekreacji.

7.

Budowa i modernizacja oświetlenia

Długość dróg gminnych i wewnętrznych oświetlonych.

Liczba wypadków, wykroczeń itp.

Bezpieczeństwo mieszkańców.

8.

Remonty i modernizacja obiektów szkolnych

Powierzchnia i ilość zmodernizowanych pomieszczeń do nauki, sal gimnastycznych itp.

Poprawa warunków nauczania i przebywania w szkole

Oszczędności w kosztach eksploatacji, zmniejszenie zużycia mat. opałowych.

9.

Renowacja i modernizacja obiektów wraz z ich otoczeniem

Liczba obiektów infrastruktury kulturalnej poddanych renowacji.

Wzrost liczby uczestników imprez i wydarzeń kulturalnych.

Wzrost dochodów z turystyki i kultury

10.

Wspieranie osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym

Liczba osób objętych działaniem

Liczba osób podejmujących pracę.

Integracja osob z grup zagrożonych wykluczeniem z lokalną społecznością.

VII. PLAN FINANSOWO - INWESTYCYJNY GMINY NA LATA 2004 – 2006.

POCZĄTEK STRONY

VII.1. Struktura budżetów gminy w latach ubiegłych.

 

Na dochody gminy składają się podatki i opłaty, dochody z majątku, subwencja ogólna, dotacje celowe na realizację zadań zleconych oraz na dofinansowanie zadań własnych, zapisy, darowizny i inne dochody. Średniorocznie dochody budżetu gminy Przemysl w ostatnich dwóch latach kształtowały się na poziomie 10,8 – 11,0 mln zł, a wydatki gminy w tym okresie tylko nieznacznie przekraczały sumę dochodów.

Istotną pozycją w strukturze wydatków są wydatki majątkowe, w szczególności inwestycyjne, będące podstawą rozwoju gminy. W roku 2003 wyniosły one 1,26 mln zł, co stanowiło 11,3% udziału w wydatkach gminy ogółem. Z roku na rok następuje stopniowy wzrost zarówno wydatków ogółem, jak i wydatków majątkowych. Obrazuje to poniższa tabelka.

 

Tabela 9

Wydatki gminy Przemyśl

 

Lata 2000 – 2004

2000

2001

2002

2003

2004

1. Wydatki ogółem

w tym:

Wydatki majątkowe

w tym:

- wydatki inwestycyjne

9.498.750

1.270.585

1.095.061

9.918.832

917.298

490.543

10.773.141

1.198.922

466.610

11.162.189

1.260.864

759.114

12.894.998

2.572.400

1.708.900

2. Udział % wydatków

inwestycyjnych w

wydatkach ogółem

11,52

4,94

4,33

6,80

13,25

 

Źródło: Urząd Gminy Przemyśl

 

Wzrost wydatków w gminie związany jest m.in. z podjęciem przez gminę szeregu inwestycji z zakresu gospodarki wodno – ściekowej, remontów dróg oraz infrastruktury oświatowo – kulturalnej. Oceniając udział procentowy wydatków inwestycyjnych w ogólnej sumie wydatków gminy należy obiektywnie stwierdzić, że w ostatnich latach nie był on duży, chociaż kwotowo był znaczący. Stosunkowo niewielkie, na tle większości jednostek samorządu terytorialnego, było zadłużenie budżetu gminy oscylujące w granicach 7,5 – 8,5%. Zakłada się, że kolejne lata, a szczególnie okres 2007 – 2013, przyniosą wzrost nakładów inwestycyjnych z uwagi na planowany do realizacji szeroki zakres działań związanych m.in. z budową sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, modernizacją infrastruktury drogowej oraz edukacyjno – sportowej.

 

Poniższe tabele przedstawiają podstawową strukturę dochodów i wydatków Gminy Przemyśl w latach 2002 – 2004.

 

Tabela 10. Dochody Gminy Przemyśl w latach 2002 - 2004

 

Grupa

 

Rok

Dochody własne

Udział w podatkach stanowiących dochód budżetu

Dotacje celowe

Subwencja podstawowa

Subwencja oświatowa

Subwencja rekompensującą

Wpływy Społecznych Komitetów

 Budowy

RAZEM

2002

3643.702

724.785

1153.498

1029.974

3859.760

328.570

26.497

10.766.786

2003

3726.805

875.019

1045.847

736.624

4214.194

393.187

51.310

11.042.986

2004*

3364.352

1338.464

586.360

1854.204

4711.923

-

-

11.855.303

RAZEM

10.734.859

2938.268

2785.705

3620.802

12.785.877

721.757

77.807

33.665.075

 

Źródło: Urząd Gminy Przemyśl

 

Tabela 11. Wydatki Gminy Przemyśl w latach 2002 – 2004

 

Grupa

 

Rok

Rolnictwo łowiectwo i leśnictwo

Gospodarka komunalna

Gosp. mieszkaniowa

Oświata i wychowanie

Kultura i ochrona dziedzictwa

Opieka społ. i ochrona zdrowia

Kultura fizyczna i sport

Wytwarzanie i zaopatrzenie w energię

Amin. publiczna

Transport i łączność

Inne

RAZEM

2002

43.877

491.628

154.573

6179.422

41.000

1228.129

26.300

209.571

1520.768

641.824

236.049

10.773.141

2003

20.972

1073.094

146.154

6338.802

54.686

1159.208

36.700

50.214

1542.250

588.277

151.832

11.162.189

2004*

34.279

1831.000

203.134

7163.280

42.500

863.700

50.000

235.835

1589.910

672.000

209.360

12.894.998

RAZEM

99.128

3395.722

503.861

19681.504

138.186

3251.037

113.000

495.620

4652.928

1902.101

597.241

34.830.328

 

Źródło: Urząd Gminy Przemyśl

 

* na podstawie uchwały budżetowej Rady Gminy Przemyśl

 

Tabela 12. Podstawowe wskaźniki finansowe Gminy Przemyśl

 

Wskaźnik

 

Rok

Udział wydatków majątkowych w wydatkach ogółem

Udział dochodów własnych w dochodach ogółem

Zadłużenie budżetu

w %

Wykonanie budżetu

dochody

Wykonanie budżetu

wydatki

2002

11,12%

33,84%

7,48%

97,0%

97,6%

2003

11,29%

31,71%

8,49%

96,6%

95,5%

2004*

19,94%

28,38%

14,97%

-

-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*przygotowano na podstawie Uchwały budżetowej Rady Gminy Przemyśl

Źródło: Urząd Gminy Przemyśl

 

VII. 2. Harmonogram wydatków majątkowych gminy na lata 2004 – 2006.

 

Tabela 13. Planowane źródła finansowania projektów w latach 2004 – 2006.

Lp.

Nazwa zadania

Lata

realizacji

Podmioty zaangażowane

Nakłady ogółem

Źródła finansowania

Budżet gminy Budżet państwa, Środki prywatne,

inne środki

EFRR- ZPORR

1.

Kanalizacja wsi Nehrybka – II etap, zad. 3

2004

Budżet gminy

450.000

450.000

-

2.

Kanalizacja wsi Ostrów

- II etap

2004-2006

Budżet gminy

SAPARD

3.859.000

964.750

2.894.250

3.

Budowa wodociągu dla wsi Stanisławczyk

2004-2005

Budżet gminy

214.000

214.000

-

4.

Remonty dróg gminnych ogółem

2004-2006

Budżet gminy

EFRR

720.000

180.000

540.000

5.

Remonty szkół ogółem

2004-2006

Budżet gminy

Budżet państwa

PAOW

EFRR

1.200.000

1.050.000

150.000

6.

Kanalizacja wsi Pikulice

2005-2006

Budżet gminy

EFRR

2.676..000

669.000

2.007.000

7.

Kanalizacja wsi Krówniki – etap I

2006

Budżet gminy

EFRR

500.000

125.000

375.000

8.

Kanalizacja wsi Kuńkowce – etap I

2006

Budżet gminy

EFRR

500.000

125.000

375.000

9.

Budowa wodociągu dla wsi Hermanowice – I etap

2006

Budżet gminy

EFRR

140.000

35.000

105.000

10.

Budowa wodociągu dla wsi Grochowce – I etap

2006

Budżet gminy

EFRR

140.000

35.000

105.000

11.

Budowa wodociągu wsi Ostrów – I etap

2006

Budżet gminy

EFRR

140.000

35.000

105.000

12.

Remonty dróg wewnętrznych

2005-2006

Budżet gminy

580.000

580.000

-

13.

Remonty świetlic ogółem

2004-2006

Budżet gminy

100.000

100.000

-

14.

Budowa oświetlenia ulicznego

2004-2006

Budżet gminy

36.000

36.000

-

15.

Remonty cmentarzy i domów przedpogrzebowych

2004-2006

Budżet gminy

25.000

25.000

-

16.

Przygotowanie ścieżek rowerowych, przyrodniczo – dydaktycznych i szlaków turystycznych

2004-2006

Budżet gminy

WFOŚiGW

50.000

50.000

-

17.

Przystosowanie w celach turystycznych fortów „Twierdzy Przemyśl”

2004-2006

Budżet gminy

FMPI

100.000

100.000

-

 

Razem

11.430.000

4.773.750

6.656.250

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Planowana wielkość nakładów na zadania inwestycyjne i remontowe w okresie 2004 – 2006 wynosi ponad 11,4 mln zł, z czego prawie 4,8 mln zł, tj. 41,8% przypada na środki własne, a ponad 6,6 mln zł, tj. 58,2% ogólnych nakładów miałoby pochodzić z oczekiwanego dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ewent. z Funduszu Spójności).

Porównując powyższe wielkości planowanych nakładów inwestycyjnych i remontowych na lata 2004 – 2006 z ponoszonymi przez gminę w poprzednich trzech latach wydatkami majątkowymi zwraca uwagę duży, bo ponad 3 – krotny, wzrost ogólnej kwoty tych wydatków.

Jest to wiec bardzo ambitny program inwestycyjny, opierający się głównie na założeniu pozyskania dla części projektów 75% - owego dofinansowania ze środków unijnych, a także uwzględniający możliwość określonego, bezpiecznego zwiększenia kredytu na realizację najpilniejszych zadań inwestycyjnych w gminie.

Biorąc pod uwagę powyższe czynniki, przyjęty zakres rzeczowo – finansowy harmonogramu inwestycyjnego na lata 2004 – 2006 wydaje się być realnym, chociaż bardzo trudnym do pełnego zrealizowania.

VIII. SYSTEM WDRAŻANIA I MONITOROWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO NA OBSZARZE GMINY.

POCZĄTEK STRONY

Metodologia wdrażania Planu Rozwoju Lokalnego.

Plan Rozwoju Lokalnego stanowi uszczegółowienie i plan operacyjny względem „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Przemyśl”. Podobnie więc, jak w przypadku „Studium”, aby mógł przynieść spodziewane efekty konieczne jest jego wdrażanie, kontrolowanie przebiegu i czuwanie nad realizacją zadań, co wymagać będzie spełnienia trzech postulatów: partnerstwa, planowania i kierowania.

Partnerstwo

 

Partnerstwo we wdrażaniu i realizacji założeń Planu Rozwoju Lokalnego polegać ma głównie na włączeniu w ten proces instytucji odpowiedzialnych za realizację zadań własnych gminy, tj, zadań wynikających z ustawy o samorządzie gminnym. Planowane do realizacji zadania są bowiem szczegółowo określone w Planie i nie powinno być wątpliwości co do odpowiedzialności za realizację tego planu. Równie ważne będzie również partnerstwo ponadlokalne, które powinno wyrażać się udziałem samorządów gmin sąsiednich oraz instytucji powiatowych i wojewódzkich przy realizacji niektórych zadań ujętych w Planie Rozwoju Lokalnego. Partnerstwo przejawiać się może również w działaniach lobbingowych, które umożliwią realizację projektów istotnych z punktu widzenia gminy oraz wymagających udziału lub wsparcia różnych partnerów (samorząd, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe itp.).

Planowanie

 

Struktura organizacyjna Urzędu Gminy Przemyśl pozwala na nadzorowanie przebiegu realizacji większości projektów zapisanych w Planie Rozwoju Lokalnego. Koordynacja proponowanych działań pozostanie w kompetencji Wójta Gminy. Do ich opiniowania jednak konieczne wydaje się powołanie „specjalnej komisji” Rady Gminy lub powierzenie tej czynności jednej z istniejących komisji Rady.

Kluczowym referatem UG jeśli chodzi o realizację Planu Rozwoju Lokalnego, jest referat finansów, co w zasadniczy sposób odróżnia Plan od posiadanego „Studium”, mającego charakter strategii rozwoju gminy. Wymienione z nazwy zadania zaplanowane są bowiem na okres najbliższych 9 lat, zostały one skonsultowane z przedstawicielami społeczności lokalnej oraz uzgodnione i zaakceptowane przez władze gminy. Bardzo istotną kwestią będzie więc bieżące monitorowanie możliwości finansowych Gminy Przemyśl, jej zdolności kredytowej, możliwości pozyskiwania środków zewnętrznych oraz zdolności do zapewnienia tzw. wkładu własnego.

Odpowiedzialność za przygotowanie wniosków wraz z niezbędną dokumentacją pod fundusze strukturalne, jak również za merytoryczną realizację poszczególnych projektów można powierzyć kompetentnym pracownikom właściwych referatów Urzędu Gminy, zgodnie z zakresem ich obowiązków. Ponadto można powołać zespół do spraw przygotowania wniosków o dofinansowanie projektów z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Kierowanie

 

Większość zadań związanych z bieżącym nadzorem nad realizacją poszczególnych projektów Planu Rozwoju Lokalnego powinna należeć do Wójta Gminy. Ważną rolę w procesie wdrażania zadań Planu odgrywać mogłaby, w przypadku jej powołania, Komisja ds. Lokalnego Planu Rozwoju. Główne jej zadania polegałyby na:

  • bieżącej analizie stanu realizacji Planu oraz nadawaniu priorytetów poszczególnym zadaniom,

  • obserwacji uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych, wpływających na realizację Planu,

  • opiniowaniu źródeł finansowania w postaci stosowanego zapisu w budżecie,

  • opiniowaniu stosownych umów partnerskich.

Proces wdrażania do realizacji założeń Planu Rozwoju Lokalnego musi podlegać okresowej weryfikacji i aktualizacji wspólnie z wcześniej opracowanym „Studium uwarunkowań”, wobec którego Plan jest programem operacyjnym. Zarządzanie Planem powinno opierać się w dużym stopniu na partnerstwie lokalnym.

 

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl opracowano metodą społeczną, w taki też sposób powinien on być wcielany w życie.

System monitorowania, sposoby oceny oraz promocja Planu Rozwoju Lokalnego.

Monitorowanie Planu Rozwoju Lokalnego polegać będzie na systematycznym zbieraniu i analizowaniu wiarygodnych informacji finansowych i statystycznych dotyczących wdrażania projektów w celu zapewnienia zgodności realizacji programu z wcześniej zatwierdzonymi założeniami do jego realizacji. Prowadzona będzie obserwacja procesów rozwojowych gminy Przemyśl w celu możliwie szybkiego podejmowania działań będących reakcją na przebieg powyższych zjawisk.

Wydatkowanie funduszy publicznych na działania związane z rozwojem gospodarczym i regionalnym wymaga stworzenia procedury, która zapewni oszczędne i efektywne gospodarowanie tymi środkami. Elementem takiego systemu muszą być instrumenty służące do monitoringu i oceny zarówno konkretnych programów czy projektów, jak i szeroko rozumianej polityki regionalnej. Dlatego też system monitoringu musi się opierać na odpowiedniej sprawozdawczości, w której należy konkretnie określić rodzaje potrzebnych raportów i ich częstotliwość, w zależności od analizowanej problematyki (w okresach półrocznych lub rocznych).

Samorząd Gminy Przemysl odpowiada za kreowanie i realizację polityki rozwoju na poziomie gminy. W związku z tym niezbędne jest prowadzenie okresowej oceny stopnia realizacji podstawowych zadań Planu Rozwoju Lokalnego. W tym celu proponuje się przygotowywanie półrocznych sprawozdań (ewentualnie kwartalnych) z przebiegu realizacji zadań Planu. Istotnym elementem monitoringu powinny być roczne sprawozdania Wójta Gminy składane pod ocenę Rady, dotyczące realizacji polityki lokalnej w zakresie głównych kierunków rozwoju. Materiał ten będzie podstawą do okresowej oceny oraz ewentualnej aktualizacji priorytetów i celów rozwoju lokalnego gminy.

System monitoringu i oceny polityki lokalnej winien opierać się na wskazanych wcześniej wskaźnikach osiągnięć (produktu, rezultatu, oddziaływania) i powinien objąć swym zasięgiem następujące sfery:

  • monitoring sytuacji społeczno – gospodarczej, w tym uwarunkowań rozwoju,

  • monitoring realizacji celów strategicznych i priorytetów rozwoju określonych w Planie,

  • monitoring realizacji konkretnych projektów i programów.

Monitoring Planu Rozwoju Lokalnego jest elementem koniecznym w celu konsekwentnej realizacji zapisów dokumentu. Pozwala on na bieżącą ocenę prawidłowości realizacji założeń programowych, a także na elastyczne reagowanie na zmiany zachodzące w trakcie realizacji. Monitoring powinien służyć podejmowaniu właściwych, tak strategicznych jak i bieżących, operacyjnych decyzji – musi więc odpowiednio często i w porę informować o stanie realizacji zadań.

Monitorowanie bieżącej realizacji Planu umożliwi porównywanie – w określonym przedziale czasu – rzeczywistych efektów z planowanymi, co pozwoli stwierdzić, czy procesy realizacji zmierzają do osiągania założonych celów. Bazą będą tutaj podstawowe informacje o każdym realizowanym przedsięwzięciu, jak np. stopień zaawansowania inwestycji, ilość nowooddanych lub zmodernizowanych obiektów itp. Prawidłowy monitoring wymaga również gromadzenia i analizowania odpowiednich kategorii informacji związanych z założeniami, takich jak:

- trendy rozwojowe w gospodarce (w ujęciu sektorowym),

- współczynniki ekonomiczne (lokalne, regionalne, krajowe),

- struktura wydatków inwestycyjnych,

- trendy demograficzne i inne.

Wdrażanie Planu Rozwoju Lokalnego Gminy Przemyśl, podobnie jak i innych jednostek samorządu terytorialnego, będzie wspierać realizację zapisów Strategii Rozwoju Powiatu Przemyskiego, Strategii Rozwoju Województwa Podkarpackiego oraz Narodowego Planu Rozwoju. Odnosi się to również do wszystkich podstawowych priorytetów rozwojowych, a w szczególności do: modernizacji infrastruktury technicznej, restrukturyzacji bazy ekonomicznej poprzez rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw i sektora turystycznego, rozwoju zasobów ludzkich poprzez wzmocnienie potencjału edukacyjnego szkolnictwa, a także do rozwijania współpracy transgranicznej.

O ile zadania Planu Rozwoju Lokalnego w okresie krótkoterminowym (2004 – 2006) powinny być w miarę precyzyjnie zaplanowane i konsekwentnie realizowane, to założenia Planu w okresie długoterminowym (2007-2013) mają charakter otwarty, a kolejność realizacji poszczególnych zadań będzie dostosowywana do zmieniających się warunków społeczno - gospodarczych i możliwości finansowych gminy. Wiele zależeć będzie również od przebiegu procesu integracyjnego z Unią Europejską, z czego wynika otwarty, rozwojowy charakter dokumentu, który będzie poddawany okresowej aktualizacji.

SKOK NA POCZĄTEK STRONY